Ο λούμπεν καπιταλισμός και ο πολιτισμός


Κείμενο αναφοράς σε μια πραγματικότητα που κάποιοι θέλουν να αγνοούν, κείμενο βάσης για όσους ερευνούν την πορεία της ελληνικής κοινωνίας τους τελευταίους δύο αιώνες, αυτό του Δανίκα στα ΝΕΑ του περασμένου Σαββάτου με τίτλο H κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας . Αφορμή γι’ αυτό στάθηκε το βιβλίο του Αντώνη Καρακούση «Μετέωρη Χώρα».

«Καμιά, μα καμιά επαναστατική ρήξη, αλλαγή, μεταρρύθμιση δεν ολοκληρώθηκε σ' αυτόν τον τόπο. Από το '21, το Γουδί, τον Βενιζέλο, την Εθνική Αντίσταση, τον Εμφύλιο, τον Καραμανλή, τον Παπανδρέου, τον Σημίτη. Όλα ανακόπηκαν, νοθεύτηκαν, στρέβλωσαν, μεταλλάχθηκαν, ακυρώθηκαν. Το '21 με τους ξένους. Ο Βενιζέλος με τον Κωνσταντίνο. H Εθνική Αντίσταση με τον Τσώρτσιλ. Ο Εμφύλιος με τους Αμερικανούς. Ο Καραμανλής με το παλάτι. Ο Παπανδρέου με τα συνθήματα. Ο Σημίτης με τον εκσυγχρονισμό που κατέληξε σε μεγαλύτερη ανάπτυξη, σε αφόρητη διόγκωση του λούμπεν καπιταλισμού. Απόδειξη; Ελλάδα ίσον μόνο Αθήνα. Απόδειξη; Ιδιωτική πρωτοβουλία ίσον δημόσιο χρήμα. Απόδειξη; Το 65-70% του δημόσιου ταμείου προέρχεται από τον φτωχό φορολογούμενο. Απόδειξη; Ελάχιστη βιομηχανία. Απόδειξη; Εκλογική πελατεία. Ναι συμφωνώ, η χώρα προχωράει, αναπτύσσεται, αλλά πώς; Με λίφτινγκ, μπότοξ, να μαϊμουδίζει διαρκώς. Εξαρτημένη, ευνουχισμένη και ταλαντευόμενη. Από τη μια καθυστερημένη, από την άλλη κοσμοπολίτισσα. Όλα - από την οικονομία, την κυρίαρχη πολιτική, μέχρι και την καθημερινή αισθητική - αποτυπώνουν σε όλο της το μεγαλείο την τερατώδη συνύπαρξη μιας δανεικής Ευρώπης με το αυτοφυές, μεταπρατικό βλαχο-μπαρόκ».

(…)

«Και, τέλος, η Αριστερά. Το οφείλω στη σκληρή αλήθεια που διάβασα, στη συνείδηση που καλλιέργησα. Όσο και ν' ακούγεται σουρεαλιστικό, η Αριστερά ήταν ο αληθινός, ακλόνητος, εκσυγχρονιστικός μοχλός. Αν τα κιτάπια των κομματικών αποφάσεων μελετήσεις, θα ανακαλύψεις ότι τα μόνιμα αιτήματα της Αριστεράς ήταν αστικοδημοκρατικά. Δηλαδή απεξάρτηση από τα ξένα κέντρα, κατάργηση του φεουδαρχικού υπολείμματος της βασιλείας, πολυκομματισμός, ανόθευτες εκλογικές αναμετρήσεις, αξιοκρατία, εκβιομηχάνιση του τόπου, ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και εν τέλει δημιουργία γνήσιας, εθνικής αστικής τάξης, που θα παράγει προϊόν χωρίς «αέρα». M' αυτές τις ιδέες προπονήθηκαν οι αριστερές μάζες. Γι' αυτό ενσωματώθηκαν στο ΠΑΣΟΚ και όχι επειδή μαγεύτηκαν από τις ηγετικές ικανότητες του Ανδρέα. Με απλά λόγια, η Αριστερά μέχρι και το '81 υποκαθιστούσε τη δημιουργική συνείδηση μιας ανύπαρκτης εθνικής τάξης. Απόδειξη; Όταν οι μεταπράτες έτρεχαν να λακίσουν από τον Γερμανό εχθρό, οι αριστεροί έδιναν το «παρών» και συνένωναν τον λαό. Απόδειξη; Ο πολιτισμός. Απόδειξη; Το μονοπώλιο των ιδεών. Απόδειξη; Ο διαρκής, ακαταπόνητος αγώνας για τα στοιχειώδη δικαιώματα στην εργασία, τον ελεύθερο χρόνο, τη δημιουργία, την αποκέντρωση, την πολύπλευρη ανάπτυξη. Αριστερά, η εθνική, πολιτιστική, κοινωνική ραχοκοκαλιά».

(…)

Το ερώτημα που τίθεται είναι το γιατί, ούτε στις ημέρες μας, δεν έχει σταθεί δυνατό να υπάρξει παραγωγή πολιτισμού από την πλευρά της, λεγόμενης, «φιλελεύθερης παράταξης», δηλαδή της Δεξιάς. (Εξαιρέσεις σαφώς και υπάρχουν: Γιώργος Σεφέρης, Κωνσταντίνος Τσάτσος, Αλέξης Μινωτής, Αννα Συνοδινού, Μάνος Χατζιδάκις –αν και μόνο «Δεξιούς» δεν θα μπορούσε να τους χαρακτηρίσει κάποιος, ειδικά τον τελευταίο- αλλά και ο «ανανήψας» Μενέλαος Λουντέμης και ένα σύντομο διάλειμμα του Διονύση Σαββόπουλου…).

Και όχι μόνο πολιτισμού αλλά και δημόσιας γραφής και πολιτικής ανάλυσης;

Δεν είναι περίεργο –όχι θα πουν κάποιοι, δεν είναι!- που οι «δεξιές», «φιλελεύθερες» πένες μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού; (Να βοηθήσω: Πάσχος Μανδραβέλης, Νίκος Δήμου, Γιάννης Μαρίνος, Στάμος Ζούλας)

Το κείμενο του Δανίκα βοηθά. Δεν απαντά όμως εξ’ ολοκλήρου στο ερώτημα. Η συζήτηση είναι ανοιχτή και θα παραμείνει…

Σπεύδω να πω, για να μην αφεθεί το περιθώριο να συζητάμε ΜΟΝΟ για το «μικρό χωριό» μας στην άκρη της Ευρώπης, ότι το ίδιο ακριβώς φαινόμενο με ως επί το πλείστον ίδιες αναλογίες επικρατεί και σε ολόκληρη τη Δύση (ΚΑΙ στις ΗΠΑ) ιδιαίτερα ως προς τους ανθρώπους του πολιτισμού. «Δεξιές» (ή «νεοφιλελεύθερες») πένες σαφώς υπάρχουν περισσότερες και άξιες αλλά και από αυτές, ελάχιστες υπηρετούν την κυβερνώσα παράταξη και κυρίαρχο το ιδεολογικό στρατόπεδο του Μπους.

Το θέμα σαφώς δεν σηκώνει θριαμβολογίες από πλευράς «προοδευτικών». Η μη-παραγωγή ιδεών και πολιτισμού είναι προβληματική όπου και να τη συναντά κανείς, σε όποια εποχή ή μέρος του κόσμου. Πολιτισμός που δεν τροφοδοτείται και μάλιστα από τις πιο ενεργές οικονομικά και κοινωνικά τάξεις, είναι ένας πολιτισμός που πεθαίνει καθώς αυτές οι πολιτιστικά αδιάφορες και στείρες τάξεις αρκούνται μονάχα στο να «πριμοδοτούν» και να προβάλλουν παρα-προϊόντα, τηλεοπτικά συνήθως, τα οποία με τη σειρά τους αλλοτριώνουν ολόκληρη την κοινωνία.

Γι’ αυτό και το μεγαλύτερο δράμα που παίζεται τον τελευταίο αιώνα σε Αμερική και Ευρώπη δεν ήταν τόσο η «κατάρρευση» των προοδευτικών ιδεών όσο η διάλυση και μάλιστα πρόωρα της αστικής τάξης και η επικράτηση μια μεσαίας, τεχνητής τάξης μεσαζόντων και κρατικοδίαιτων μεταπρατών (ο λούμπεν καπιταλισμός) που φορώντας την «προβιά» του «φιλελευθερισμού» καταφέρνουν να ερημοποιήσουν το παγκόσμιο πολιτιστικό περιβάλλον.

Σχόλια

  1. Διαβάστε επίσης το "Πώς να αλλάξουμε τον κόσμο χωρίς να καταλάβουμε την εξουσία" (εκδόσεις Σαββάλας).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Επανάσταση πρώτα στη σκέψη δηλαδή! Η Αριστερά έχει πολύ μέλλον.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Λίγο "Ζάπινγκ σε ιδέες του μέλλοντος" δεν βλάπτει. Είμαστε συγχρονισμένοι με τον Χόλοουεϊ. Το προτείνω σαν μία φιάλη οξυγόνου, για να κάνω λίγη διαφήμιση και στην υπόληψή μου...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Δεν ξέρω ρε φίλε αν είναι πρόβλημα μόνο της δεξιάς η μη παραγωγή πολιτισμού αλλά και τα άλλα που αναφέρεις (δημόσια γραφή, πολιτική ανάλυση) στις μέρες μας. Πιστεύω πως είναι γενικότερο το θέμα. Κάθε κοινωνία κάνει τους κύκλους της όσον αφορά τον πολιτισμό (και όχι μόνο). Πάντα υπήρχαν περίοδοι πολιτιστικής ύφεσης αλλά και έκρηξης. Η ύφεση των ημερών μας δεν έχει να κάνει μόνο με την δεξιά. Επηρεάζει το ίδιο και την αριστερά.

    Επίσης όσον αφορά τον πολιτισμό δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του δεν μπορεί να ενταχθεί σε στενά πολιτικά όρια (π.χ. το δημοτικό και το λαϊκό τραγούδι, ή το ροκ).

    varometro

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου