Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η ψυχή τής Αριστεράς

Παρά την πρωτοφανή κρίση στην Ευρώπη, οι οιωνοί για την απεμπλοκή από αυτήν δεν είναι ορατοί και ο αναμενόμενος ρόλος τής εκτός Ελλάδος ευρωπαϊκής Αριστεράς ακόμη λιγότερο. Με τις πρόσφατες ευρωεκλογές, πιστοποιήθηκε όχι μόνον καταλυτική αδυναμία της να παίξει πρωταγωνιστικό ρολο στις εξελίξεις, αλλά και πρόβλημα απλής βιωσιμότητός της. Στις πλείστες ευρωπαϊκές χώρες, η λαϊκή ετυμηγορία κινήθηκε προς τα δεξιά, παρά προς τα αριστερά.
Στον ευρωπαϊκό Βορρά, ενισχύθηκαν αντιευρωπαϊκές και ακροδεξιές επιλογές, που θυμίζουν τη μοιραία δεκαετία του 1930. Παρ' ότι η σύγκριση ανάμεσα στις δύο εποχές θα ήταν παράτολμη, κάποια στοιχεία παραμένουν κοινά. Σε αμφότερες, υπάρχει αδυναμία ή δυσπιστία της Αριστεράς να ανοιχθεί στην κοινωνία και να συγκροτήσει ευρύτερο μέτωπο πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων ενάντια στο σημερινό κίνδυνο κοινωνικής αποδόμησης.
Σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή Αριστερά, η ελληνική παραμένει σήμερα στο κέντρο της κρίσης, με προοπτικές που την καθιστούν πόλο αναφοράς για ολόκληρη την ήπειρο. Ισως η επιτυχία της οφείλεται στο ότι ο λόγος της δεν είναι μόνον «ταξικός», αλλά επίσης δημοκρατικός και πατριωτικός. Δεν απευθύνεται σε μόνο ένα τμήμα της κοινωνίας, αλλά στη μεγάλη πλειονότητά της, δεν περιορίζεται στην καταγγελία της οικονομικής ανισότητος και αδικίας, εγείρει επίσης ζητήματα ανθρώπινης αξιοπρέπειας, δημοκρατίας και σωτηρίας της χώρας. Το αυτό συμβαίνει με το ισπανικό Podemos, που πρωτοεμφανίστηκε στις τελευταίες εκλογές, προερχόμενο από πλατείες και «αγανακτισμένους».
Ωστόσο, οι εκκλήσεις για δημοκρατικές συμμαχίες, παρά τις επιτυχίες τους, αμφισβητούνται σήμερα από τους ίδιους τους κόλπους της Αριστεράς. Διατυπώνεται η ανησυχία ότι οι συμμαχίες με «αυτομολούντες» από άλλους πολιτικούς χώρους αλλοιώνουν την ταυτότητά της.
Ωστόσο, πώς αλλιώς θα μπορούσε η Αριστερά να φθάσει στην τελική νίκη, εάν όχι μέσω μετατόπισης του εκλογικού σώματος; Πώς αλλιώς αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί, εάν όχι με συμμαχίες, σε δημοκρατική βάση και ισοτιμία, με δυνάμεις προερχόμενες από άλλους χώρους; Γιατί άραγε να θεωρείται αυτονόητο ότι η Αριστερά «χάνει την ψυχή της», όταν συνεργάζεται με άλλους χώρους; Στην πρόσφατη ιστορία, οσάκις η Αριστερά περιορίστηκε στην απλή διαφύλαξη των «ιερών και οσίων» της, μπορεί να έσωσε την ψυχή της, αλλά οδηγήθηκε στην απομόνωση και στην αποτυχία. Αντίθετα, οσάκις ανοίχθηκε σε ευρύτερα δημοκρατικά και πατριωτικά μέτωπα, έγραψε ιστορία όχι μόνον για τον εαυτό της, αλλά και για το σύνολο της κοινωνίας.
Στη δεκαετία του 1930, η Τρίτη Διεθνής είχε αναγάγει σε δόγμα καθοσιώσεως την «καθαρότητα» των «επαναστατικών» κομμάτων, με την περιχαράκωσή τους στα συνθήματα «τάξη ενάντια σε τάξη» και «όχι συμμαχίες, μόνον ταξικό μέτωπο» απέναντι στον καπιταλισμό, ο οποίος προεξοφλείτο ότι έπνεε τα λοίσθια στην υποθετική «τρίτη και τελευταία γι' αυτόν περίοδο». Με την «ταυτοτική» εμμονή, διέβαλε κάθε ενδιάμεση δύναμη ανάμεσα στην εργατική και την αστική τάξη, με συνέπεια όχι μόνον να ανοίξει ο δρόμος για το ναζισμό στη Γερμανία, αλλά και οι προασπιστές της να αποτελέσουν τα πρώτα ηρωικά θύματά του από το 1933. Κάποιοι από αυτούς είχαν θεωρήσει ότι η άνοδος του ναζισμού δικαίωνε τις θέσεις τους σχετικά με το οριστικό τέλος του καπιταλισμού.
Χρειάστηκε διετία για να μεταβάλει θέσεις η Τρίτη Διεθνής, από το 1935, και να αναγνωρίσει ότι ο ναζισμός δεν εσήμαινε το τέλος του καπιταλισμού, αλλά τη δικτατορία των πιο αντιδραστικών τμημάτων του χρηματιστικού κεφαλαίου και ότι, προ του εξολοθρευτικού κινδύνου, επιβαλλόταν διαμετρικά αντίθετη πολιτική: συμμαχίες με δυνάμεις του ενδιάμεσου χώρου, συγκρότηση «λαϊκών μετώπων». Ο μέχρι πρότινος «ψυχορραγών» καπιταλισμός αναβαθμίστηκε σε «δημοκρατική» και «συμμαχική» δύναμη. Με τη θεαματική αλλαγή πολιτικής, η Αριστερά όχι μόνον δεν έχασε την ψυχή της, αλλά αντίθετα επεξέτεινε την επιρροή της και επιβλήθηκε ως κεντρικός και απαράκαμπτος πυλώνας στην αναμόρφωση των ευρωπαϊκών κοινωνιών, τόσο με την αντίσταση κατά του φασισμού όσο και με τη σύσταση και λειτουργία του μεταπολεμικού ευρωπαϊκού κοινωνικού υποδείγματος.
Σήμερα, οι ανησυχίες σχετικά με τη διατήρηση του χαρακτήρα της Αριστεράς είναι νόμιμες και βάσιμες, ωστόσο απάντηση έχει ήδη δοθεί από την ιστορία. Η πραγματική «ταυτότητα» της Αριστεράς δεν βρίσκεται τόσο στα «ιερά θέσφατα» όσο κυρίως στο σύνολο των πρακτικών παρεμβάσεων προς προώθηση των κοινωνικών και εθνικών ζητημάτων. Πόσο αξιόπιστο είναι, σε μια εποχή που η κοινωνία καταποντίζεται και οι πολίτες σε απόγνωση αναζητούν το έσχατο που τους απομένει, τη συλλογική τους ταυτότητα, η Αριστερά να αντιπαραβάλλει στο δικαίωμα πατριωτικής συνοχής κάποια δική της «μυθική» ταυτότητα; Η ψυχή, όπως θα έλεγε ο Μαρξ, δεν είναι κάτι μεταφυσικό, αλλά σφυρηλατείται και αναδεικνύεται με τη συμμετοχή στις κοινωνικές διεργασίες και αγωνίες κάθε εποχής, όχι με τη δυσπιστία και αποστασιοποίηση από αυτές. Διαφορετική ήταν η «τριτοπεριοδική» ψυχή της Αριστεράς από εκείνην των λαϊκών μετώπων, της αντίστασης και απελευθέρωσης.
Σήμερα, διαφορετική θα είναι με τη συμμετοχή στις πανδημοκρατικές κινητοποιήσεις, από ό,τι με την επιλογή της «καθαρότητος» και την επιφυλακτικότητα έναντι αυτών. Ακόμη και το εκλογικό αποτέλεσμα δεν διαμορφώνεται αναπάντεχα στις κάλπες, αλλά προκύπτει από τη συμμετοχή στις διεργασίες και την κοινωνική αφύπνιση που προηγείται. Δεν προσδιορίζει η ψυχή τις πράξεις, αλλά οι πράξεις την ψυχή. Η ψυχή της Αριστεράς δεν βρίσκεται στον εσωτερικό κόσμο, αλλά στον εξωτερικό, με τον οποίο η σχέση παραμένει αμφίδρομη και δημιουργική.
kvergo@gmail.com

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Οι Σαϊτάρχες, ο Γαβράς και τα ανεβαστήρια

Ενας ελαφρύς κυματισμός παρατηρήθηκε στον απέραντο βάλτο της ελληνικής "ενημέρωσης" με την "γκάφα" της "είδησης" για το "θάνατο" του Κώστα Γαβρά, στις 30 Αυγούστου.
Η ιστορία λίγο πολύ γνωστή. Ενας ιταλός δάσκαλος-δημοσιογράφος υποδυόμενος  στο Twitter την ελληνίδα υπουργό Πολιτισμού "ανακοινώνει" το θάνατο του σκηνοθέτη. Μεγάλα ξένα Μέσα και σχεδόν ΟΛΑ τα ελληνικά αναμεταδίδουν το ψεύτικο tweet και θρηνούν για τον "μακαρίτη". Η απάτη αποκαλύπτεται σχεδόν αμέσως από ένα αμερικανικό site και σχεδόν ταυτόχρονα από την ΕΡΤ δημοσιογράφοι της οποίας επικοινωνούν με το Γαβρά. Την ίδια στιγμή τα όρνεα των ιδιωτικών τηλεοράσεων εξαπολύουν επιθέσεις κατά της υπουργού Πολιτισμού καλώντας την να παραιτηθεί.
Το θέμα παίρνει διαστάσεις καθώς οι χρήστες των κοινωνικών δικτύων κονιορτοποιούν για μία ακόμη φορά την ούτως ή άλλως μηδαμινή αξιοπιστία των ελληνικών ΜΜΕ και των "λειτουργών" τους.
Κάποιοι, οι πιο ρομαντικοί, απαιτούν μ…

Ολα τα Μνημόνια σε πίνακες

Της Ελενας Κάππα


Σήμερα η εφημερίδα Αυγή δημοσιεύει έναν συγκριτικό πίνακα των τριών Μνημονίων, ο οποίος ενόψει της προεκλογικής περιόδου είναι βέβαιο ότι θα αποβεί εξαιρετικά χρήσιμος. Ο πίνακας περιλαμβάνει το συνολικό ύψος των πρόσθετων μέτρων κατά τη διάρκεια της συμφωνηθείσας περιόδου, το ύψος των μέτρων κατανεμημένο σε ετήσια βάση, το ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων, τη προσαρμογή του ετήσιου κόστους των μέτρων λόγω ελάφρυνσης των πρωτογενών πλεονασμάτων, την εξοικονόμηση του κόστους λόγω και αναδιάρθρωσης  χρέους την τριετία 2016-2018 και τέλος τη προσαρμογή του ετήσιου κόστους λόγω και αναδιάρθρωσης του χρέους. Μνημόνιο 1 Το συνολικό ύψος των πρόσθετων μέτρων στη διάρκεια 2,4 ετών (2010-2012) ανήλθε σε 40,6 δις ενώ το ύψος των μέτρων σε ετήσια βάση έφτασε τα 16,9 δις. Κατά τη διάρκεια του πρώτου μνημονίου δεν υπήρξε συμφωνία σε σχέση με τα πρωτογενή πλεονάσματα που θα έπρεπε να πετύχει η ελληνική κυβέρνηση, ούτε κάποια δέσμευση για αναδιάρθρωση χρέους. Μνημόνιο 2 Κατά το δεύ…

Ω! Τα Ωραία Μικρά Μαγαζιά του 3%

Ω! Οι ωραίες μέρες!
Νοσταλγώ τις ένδοξες στιγμές μας στην Αριστερά του ’80 και του ’90 και του 2000 και του 2007…
Μικρά μαγαζιά, γωνία. Σπίτια του λαού. Ωραία κυλικεία με εξαιρετικούς καφέδες το πρωί.
Ωραίες μέρες…
Στα Ντα Κάπο και στα Φίλια, θέσεις τιμητικές μαζί με καλλιτέχνες και ωραία κορίτσια και αγόρια. Σεβασμός για την εργατική τραγιάσκα που είχαμε από καιρό πάψει να φοράμε αλλά ειχε μείνει η γραμμή στο μέτωπο. Ηθική. Συνέπεια. Καθαρότητα. Αγαπητοί σε όλους. Ευχάριστοι.
Αποδεκτοι όσο δεν διεκδικούσαμε κάτι παραπάνω. Την εξουσία κυρίως… «Αυτά δεν είναι δουλειές για εσάς. Θα σας φθείρουν! Αφήστε τις για εμάς τους λερωμένους…» μας έλεγαν οι πράσινοι και γαλάζιοι φίλοι μας. Και τα κορίτσια το ίδιο μας έλεγαν.
Εκεί στο 3 με 8% ήμασταν μια χαρά όλοι. Κι εμείς και οι άλλοι. Ασφαλείς μέσα στις αναζητήσεις μας. Χωρίς να το πιέζουμε κιόλας.
Και χρήσιμοι! Πολύ χρήσιμοι για πολλούς λόγους. Κυρίως για άλλοθι βέβαια αλλά και λόγω παιδείας. Ως δημοσιογράφοι. Ως Σύμβουλοι. Ως Ρήτορες.
Τι έλεγα;
Α! Ναι…