Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η νέα ελληνική τραγωδία και το μέγεθος της πολιτικής και προσωπικής ευθύνης

Της Δέσποινας Παπαγεωργίου*

Τις χειρότερες συλλογικές μας μνήμες ως έθνους αναμένεται να αναμοχλεύσει από τα τρίσβαθα της ιστορίας μας η νέα ζοφερή πραγματικότητα του ΔΝΤ. Η χρεωκοπία επικρέμεται ως λαιμητόμος και οι πρώτες διαδηλώσεις ήδη βάφτηκαν στο αίμα. Δεν φτάσαμε όμως με αυτόματο πιλότο ώς εδώ.

Τις κυβερνήσεις των τελευταίων δεκαετιών ο ελληνικός λαός τις αναδείκνυε, τις ίδιες, ξανά και ξανά, φτυαρίζοντας με το ίδιο του το χέρι στάχτη στα μάτια του: για να μη βλέπει την τρισάθλια πραγματικότητα των σχολείων - φυτωρίων πειθήνιων εργαλείων του συστήματος και όχι πολιτών. Να μη βλέπει το σύστημα υγείας που έκλεινε σε φακελάκι τη ζωή ή τον θάνατό σου. Να μη βλέπει τις δυσθεώρητες μίζες και τα στέγαστρα του Καλατράβα που χόρευαν εν πλήρη διονυσιακή μέθη γύρω από τον στερημένο από κάθε είδος αυτοσεβασμό άνεργο, γύρω από τα «υπερήφανα γηρατειά» με τη σύνταξη των 400 ευρώ.

Να μη βλέπει τους ένστολους που ξυλοφόρτωναν με την ψευδαίσθηση της συνέχισης του μύθου των Ατρειδών τον μετανάστη και τον πρόσφυγα -κι ας γέμισαν τους δρόμους για την ξενιτειά οι Έλληνες στο παρελθόν· κι ας πρόκειται να τους ξαναγεμίσουν σύντομα... Να μη βλέπει την κατάργηση του συλλογικού χώρου. Και τα ελληνικά δάση που φλέγονταν, υπέρ μεγάλων συμφερόντων -δάκρυζε κάποτε, άλλοτε κατηγορούσε «ξένους πράκτορες», αλλά όλα τα ξέχναγε όταν λάδωνε για να χτίσει μια «παραγκούλα» συντηρώντας τη συναίνεση στην ανάρτηση του κηδειόχαρτου του φυσικού περιβάλλοντος της χώρας...

«Κατάργησαν τα μάτια τους· τυφλοί./ Μάρτυρες δεν υπάρχουν πια, για τίποτε» έγραφε ο Σεφέρης. Στηρίξαμε τη διαιώνιση ενός συστήματος διακυβέρνησης σύμφυτου με τις πελατειακές σχέσεις και το ρουσφέτι. Υπήρξαμε υπηρέτες του ατομικού, νεκροθάφτες του συλλογικού (νομίζοντας ότι «βολευόμαστε»: σε μια «θεσούλα», με ένα «λάδωμα» κ.λπ.)...

Τώρα, μπροστά, το κενό.

Τραγικός, στην αρχαία δραματουργία, λέγεται ο ήρωας που αγνοεί γεγονότα που εξυφαίνουν μια οδυνηρή πραγματικότητα την οποία θα κληθεί να αντιμετωπίσει αργότερα. Εμείς όμως δεν είμαστε τραγικοί, σαν τον Οιδίποδα, που δεν γνώριζε ότι είχε νυμφευτεί τη μάνα του. Γνωρίζαμε. Απλώς δεν πιστεύαμε ότι κάποια στιγμή θα μας πέσει ο ουρανός στο κεφάλι -ίσως εξαιτίας της ψευδοευδαιμονίας της «γκλαμουριάς», που κοίμιζε σαν με χλωροφόρμιο τις όποιες ανησυχίες μας· μαζί και η τρομερή ψευδαίσθηση ότι ο «δαιμόνιος» Έλληνας θα τη βγάζει πάντα καθαρή.

Βαυκαλιζόμενοι ως απευθείας απόγονοι του Αχιλλέα και του Αλέξανδρου, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, αρκούμασταν στο να καταναλώνουμε νωθρά τον βολικό εθνικό μας μύθο, βουτώντας ταυτόχρονα στον απύθμενο βόθρο μιας εντελώς διαφορετικής νεοελληνικής πραγματικότητας, ενός μη πολιτισμού, που αναπαρήγαγε υπηκόους και πολιτικούς προορισμένους να διοικούν υπηκόους -και όχι πολίτες. Δεν είμαστε τραγικοί. Αλλά ζούμε μια τραγωδία. Μοιάζουμε με την «Εβραία» του Μπρεχτ, μια Γερμανίδα Εβραία μικροαστή που, αδιαφορώντας ηθελημένα για το τι συμβαίνει γύρω της επί χρόνια, δεν μπορεί να καταλάβει από πού της ήρθε η συμφορά του ναζισμού...

Η πλειοψηφία του ελληνικού λαού όμως δεν μπορεί ούτε πρέπει να επωμιστεί ίσες ευθύνες με την πολιτικοοικονομική ολιγαρχία που διαφέντευε και διαφεντεύει τον τόπο. Και δεν πρέπει να έχει ενοχές που αξιώθηκε ένα αξιοπρεπέστερο επίπεδο διαβίωσης σε σχέση με παλαιότερα (και δεν εννοούμε την υπερβολική πολυτέλεια). Γιατί η συντριπτική πλειοψηφία δεν ήταν εκεί στο μεγάλο, χυδαίο φαγοπότι αυτής της ολιγαρχίας.

Τεράστια όμως είναι και η ευθύνη του Νεοέλληνα που βοήθησε στη γιγάντωση και τη διαρκή ανανέωση των κυττάρων ενός κράτους με θεσμούς πλήρως ανενεργούς. Τεράστια η ευθύνη του που αποδέχτηκε την υπόσταση του μη πολίτη.

Το ΔΝΤ μας συμπεριφέρεται σαν να είμαστε υπήκοοι μιας Μπανανίας, αλλά μάλλον συνιστά απλό συνεχιστή μιας συμπεριφοράς που προϋπήρχε, πιάνοντας το νήμα από εκεί που το είχαν αφήσει οι πολιτικοί ταγοί μας...

...και ας μην αναφερθούμε στην αριστερά που βυθιζόταν στην ομφαλοσκόπηση και τις αναλύσεις περί βαθμού και διαφορών αριστεροσύνης και που ασκούσε μεν κριτική αλλά απέτυχε παταγωδώς να παρέχει την εναλλακτική που θα κινητοποιούσε και θα συσπείρωνε το λαό -για να φέρει την πραγματική ανατροπή και να χτίσει ένα κράτος κοινωνικής δικαιοσύνης και εν τέλει μια κοινωνία πολιτών.

Προς υπέρβαση των εθνικών μύθων

Η ιστορία διδάσκει ότι η ελληνική κοινωνία δύσκολα διδάσκεται από τα λάθη της. Αυτή τελικά είναι η κοινωνία που έριξε στο μπουντρούμι τον Κολοκοτρώνη· που ανέθρεψε τον ένστολο που ψέκασε με χημικά τον Μανώλη Γλέζο.

Αυτή όμως είναι και η κοινωνία που ανέθρεψε και έναν Κολοκοτρώνη και έναν Μανώλη Γλέζο. Και ακόμα έναν Λαμπράκη, έναν Παναγούλη και τους 200 που έπεσαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής...

Είναι κρίσιμη ώρα για ενδοσκόπηση. Γιατί είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ποια είναι αυτή η φυγόκεντρος δύναμη που μας απομακρύνει από το να αναδείξουμε σε κυρίαρχες, πανανθρώπινες αξίες που κάποτε κάποτε έχουν βρει γόνιμο έδαφος σε αυτόν το τόπο. Να συνειδητοποιήσουμε γιατί όλοι μας, με μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό ευθύνης, συντηρούμε μια κοινωνία που παρακολουθεί εν πλήρει αδρανεία να καταρρέουν σαν χάρτινοι πύργοι όλα αυτά για τα οποία θα μπορούσε να είναι υπερήφανη και αφήνει να επικρατούν αυτά που την ντροπιάζουν.

Προϋπόθεση, να υπερβούμε τους εθνικούς μας μύθους περί περιούσιου λαού που έδωσε τα φώτα στον πολιτισμό «όταν η υπόλοιπη ανθρωπότητα ήταν στα δέντρα» και να σηκώσουμε το βλέμμα, σε αυτό που φωτίζει μια σημαντική πλευρά τού γιατί φτάσαμε ώς εδώ: στην κυρίαρχη πραγματικότητα του μη πολιτισμού μας. Γιατί μόνο τότε θα αναδυθούμε από την άβυσσο της κρίσης: αναδυόμενοι -κυρίως- από την άβυσσο της ηθικής χρεωκοπίας.

* Η Δέσποινα Παπαγεωργίου είναι δημοσιογράφος, μέλος του ΣΥΡΙΖΑ Καισαριανής

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ολα τα Μνημόνια σε πίνακες

Της Ελενας Κάππα


Σήμερα η εφημερίδα Αυγή δημοσιεύει έναν συγκριτικό πίνακα των τριών Μνημονίων, ο οποίος ενόψει της προεκλογικής περιόδου είναι βέβαιο ότι θα αποβεί εξαιρετικά χρήσιμος. Ο πίνακας περιλαμβάνει το συνολικό ύψος των πρόσθετων μέτρων κατά τη διάρκεια της συμφωνηθείσας περιόδου, το ύψος των μέτρων κατανεμημένο σε ετήσια βάση, το ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων, τη προσαρμογή του ετήσιου κόστους των μέτρων λόγω ελάφρυνσης των πρωτογενών πλεονασμάτων, την εξοικονόμηση του κόστους λόγω και αναδιάρθρωσης  χρέους την τριετία 2016-2018 και τέλος τη προσαρμογή του ετήσιου κόστους λόγω και αναδιάρθρωσης του χρέους. Μνημόνιο 1 Το συνολικό ύψος των πρόσθετων μέτρων στη διάρκεια 2,4 ετών (2010-2012) ανήλθε σε 40,6 δις ενώ το ύψος των μέτρων σε ετήσια βάση έφτασε τα 16,9 δις. Κατά τη διάρκεια του πρώτου μνημονίου δεν υπήρξε συμφωνία σε σχέση με τα πρωτογενή πλεονάσματα που θα έπρεπε να πετύχει η ελληνική κυβέρνηση, ούτε κάποια δέσμευση για αναδιάρθρωση χρέους. Μνημόνιο 2 Κατά το δεύ…

Περί Σαββόπουλου, προσωπικά...

Αχός βαρύς ακούγεται, πολλά τουφέκια πέφτουν για τη συναυλία του ΣΚΑΪ με τη συμμετοχή του Διονύση Σαββόπουλου...
Οχτώ χωριών χωριάτες γίναμε πάλι οι υπέρ της συναυλίας, οι κατά του ΣΚΑΪ, οι υπερασπιστές του Σαββόπουλου, οι αποκαθηλωτές του Σαββόπουλου και όλοι οι ενδιάμεσοι συνδυασμοί...
Κάποιοι εκφράζουν την άποψή τους κόσμια, κάποιοι άκομψα και κάποιοι άλλοι τους μαλώνουν και τους δείχνουν το δρόμο το σωστό...
Γεμίζουν τα ψηφιακά ντουβάρια με αναλύσεις, σιχτιρίσματα, ύμνους, αναθέματα...

Μεγάλωσα με τον Σαββόπουλο. Πιο σωστά, μεγάλωσα με τα τραγούδια του, να είναι καλά ο θείος μου ο Πλάτωνας που μου έδωσε μία κασέτα του εν μέσω χούντας... 

Προέφηβος τότε, τον τοποθέτησα στην μικρή μου "Κιβωτό" δίπλα στον Ιούλιο Βερν, στον Καραγκιόζη, στις ελληνικές ταινίες με την Καρέζη και τον Αλεξανδράκη, Σάββατο βράδυ στην ΕΙΡΤ, στη μυρουδιά του καφέ και της "Ολντ Σπάις", στο "Ομπλαντί Ομπλαντά" των Μπίτλς, στη "Φαντασία" του Ντίσνεϊ...

Είναι η Κιβωτός που κουβαλ…

Ο Αρχιδάμπουρας

(Εκδοση Β’, αναθεωρημένη και επιμελημένη εκ νέου. Η έρευνα συνεχίζεται!)Στο χώρο της πολιτικής και όχι μόνο, υπάρχει εκείνο το είδος ανθρώπου που θεωρεί ότι έχει μεγάλα, στον υπερθετικό βαθμό, αρχίδια. Ο επονομαζόμενος και Αρχιδάμπουρας. Ο Αρχιδάμπουρας επαίρεται και καμαρώνει για τα πλούσια ελέη που του χάρισε η μητέρα φύση -παρά το επιπλέον βάρος και ενδεχομένως την ορμονική διαταραχή που αυτά συνεπάγονται. Βεβαίως αυτή η αίσθηση, της μεγαλο-ορχίας είναι κατά κανόνα υποκειμενική. Συχνά επίσης τη συνοδεύει, ως ασύνειδος μηχανισμός «νομιμοποίησης», μια εμφανής τάση επιδειξιμανίας: «Τα έχω μεγάλα και στα δείχνω να τα θαυμάσεις». Είναι περιττό ίσως να πούμε οτι πραγματική μεγαλο-ορχία (γνωστή και ως ελεφαντίαση ή λεμφική φιλαρίαση) συνιστά πρόβλημα όπως άλλωστε και ο πριαπισμός ένα είδος διαρκούς στύσης από την οποία έπασχε και ο ιδρυτής της παράταξης στην οποία ανήκει και επίκαιρος, εδώ και μήνες, «αρχιδάμπουρας». (Παρενθετικά να πούμε ότι ο ιδρυτής ουδέποτε πρόβαλε δημοσίως το πρόβλημ…