Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Το τέλος του (αν-)ύπαρκτου πολιτισμού (Α' μέρος)

Πρίν από δύο ακριβώς χρόνια, στις 21 Μαΐου του 2008, έγραφα στο περιοδικό Parallaxi και αναδημοσίευα εδώ το παρακάτω κείμενο: Η πτώση των "υπαρκτών".
Σε κάποιο σημείο έγραφα:
Τώρα φαίνεται πως το τεράστιο γρανάζι της ιστορίας αρχίζει και πάλι να γυρίζει. Ο «υπαρκτός φιλελευθερισμός» -δηλαδή ο νεοφιλελευθερισμός, το πιο άγριο πρόσωπο του καπιταλισμού- αποδεικνύεται τόσο αδύναμος στο να διαχειριστεί την πραγματικότητα όσο και ο «υπαρκτός σοσιαλισμός –δηλαδή το σοβιετικό μοντέλο, το πιο άγριο πρόσωπο του σταλινισμού. Ο μανδύας της Εικόνας είναι το δικό του Τείχος. Οι Τράπεζες είναι τα δικά του Γκουλάγκ. Τα media είναι ο ίδιος κατασταλτικός μηχανισμός, KGB και ανθρωποφύλακες, μηχανισμός παραπλάνησης και θρησκεία.

Αντίπαλός του δεν είναι, αυτή τη φορά, ένας πάνοπλος αντίπαλος ούτε μια ισχυρή νέα ιδεολογία ούτε και η πίεση των λαών. Το «σενάριο» δεν έχει πια μεγάλους πρωταγωνιστές, μεγάλα ονόματα, μεγάλους ηγετικούς ρόλους. Οι σημερινοί ηγέτες του κόσμου δεν θα μπορούσαν να έχουν ούτε καν τη θέση κομπάρσου στις μεγάλες αφηγήσεις του παρελθόντος.

Ο αντίπαλος του «υπαρκτού φιλελευθερισμού» είναι αόρατος. Σαν την αόρατη, παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα που κατασκεύασε. Είναι οι ίδιες του οι αντιφάσεις (π.χ. η «επιδότηση» της αγοράς με δάνεια που τσακίζουν την αγοραστική δύναμη). Είναι ο πλανήτης που δεν αντέχει άλλη ανάπτυξη. Είναι το ίδιο το «σενάριο» που δεν υπάρχει. Που είναι ανοιχτό σε οποιαδήποτε εξέλιξη.

Από τότε έτρεξε πάρα πολύ νερό στα ποτάμια, τα ρυάκια και τα αυλάκια αυτού του πλανήτη. Λίγους μήνες μετά ξέσπασε η παγκόσμια κρίση. Δύο χρόνια μετά, η Ευρώπη, με πρώτες την Ισλανδία και την Ελλάδα καταρρέουν...
Προφήτης δεν είμαι...
Ούτε καν οικονομικός αναλυτής...

Θέλω να πιστεύω όμως οτι μπορώ να δω ένα-δύο πραγματάκια με σχετική σιγουριά.
Και το ένα και πιο σημαντικό είναι πως δεν μπορούμε πλέον να μιλάμε απλώς για μια (ακόμα) οικονομική κρίση που αφορά μόνο την Ελλάδα ή μόνο την Ευρώπη ή μόνο τις ΗΠΑ ή μόνο την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Θα πρέπει να μιλήσουμε (επιτέλους!) για μια γενική κρίση του καπιταλισμού. Δηλαδή για μια γενικευμένη κρίση του ίδιου του πολιτισμού μας, καθώς, αυτό που ζούμε δεν έχει να κάνει μόνο με την οικονομία, γενικά ή ειδικά, αλλά με όλες τις πτυχές της κοινωνίας: με την ιδεολογία, την ηθική, την κουλτούρα, το περιβάλλον, την ισορροπία στρατιωτικών δυνάμεων. Με όλες δηλαδή τις δομές του παγκόσμιου συστήματος και τους ισχύοντες τρόπους παραγωγής.
Στην ουσία μιλάμε για την κατάρρευση ενός συστήματος που έχει πεθάνει εδώ και καιρό και ήδη βρίσκεται σε βαθιά σήψη και αποσύνθεση.
Γι' αυτό και δεν υπάρχει η παραμικρή πιθανότητα ανάταξης του πτώματος.
Ο ορίζοντας, μπροστά μας, γίνεται όλο και πιο σκοτεινός. Ομως, αν κατανοήσουμε για τι πράγμα μιλάμε, ίσως, τουλάχιστον να καταλάβουμε και το προς τα που βαδίζουμε.
Ή, αν μη τι άλλο, να πάψουμε να ασχολούμαστε με ανοησίες προσπαθώντας να απαντήσουμε σε ερωτήματα του τύπου:
"Πότε θα βγει η Ελλάδα από την Κρίση;"
"Πότε θα έχουμε και πάλι ανάπτυξη;"
"Πως θα αντιμετωπίσει η Ευρώπη τις επιθέσεις από τους κερδοσκόπους" κτλ

ΠΟΤΕ! είναι η απάντηση.

Ποτέ, μέχρι την πλήρη κατάρρευση αυτού του συστήματος που έχει αντικαταστήσει την πραγματικότητα με την "χρηματικότητα" και την πολιτική με την μιντιακή ψευδο-επικοινωνία.
Η γενικευμένη κρίση δεν είναι ένα ακόμη επεισόδιο, ένα στάδιο του πολιτισμού μας.
Είναι το τελευταίο, ενιαίο στάδιο.
Η γενικευμένη κρίση δεν ξεκίνησε, βέβαια, το 2008. Η αρχή της μπορεί να ανιχνευτεί στις αρχές της δεκαετίας του '70 και από τότε βαθαίνει αδιάκοπα.Τότε ήταν που είχαμε για πρώτη φορά εντοπίσει την συρρίκνωση της δυναμικής του καπιταλισμού. Το τέλος της ανηφόρας.
Είχε προηγηθεί η μεγάλη πτώση της κερδοφορίας, στα μισά της δεκαετίας του '60.
Βασικό αίτιο αυτής της πτώσης ήταν η καθολική επέκταση της παραγωγικής δυναμικότητας της βιομηχανίας, το τέλος των "παρθένων" αγορών αλλά και των παλιών επενδύσεων που μπροστά στο φρέσκο, σταθερό κεφάλαιο που διοχετεύτηκε στην αγορά (κυρίως από τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία), συμπίεζαν τις τιμές και τα ποσοστά των κερδών τους.
Το άμεσο αποτέλεσμα ήταν, από τη δεκαετία του '80, η πρωτοφανής μείωση των επενδύσεων αλλά και των μισθών που με τη σειρά τους έριχναν τη ζήτηση.
Η απάντηση του κεφαλαίου ήταν άμεση και ικανοποιητική όπως κάθε ...πρέζα!
Αύξηση του χρέους. Συνειδητή αύξηση του χρέους...
Και χρηματιστηριακές φούσκες! Η μία μετά την άλλη...
Παράλλη έχουμε τη μεγαλύτερη κρατική παρέμβαση στην ιστορία της ..."ελεύθερης αγοράς"!
Το κράτος "τρομπάρει" με χρήμα τις αγορές και τα χρηματιστήρια. Ασφαλιστικά ταμεία, εισφορές, συντάξεις μετατρέπονται σε ομόλογα και ρίχνονται στον καιάδα της Γουόλ Στριτ, της Φρανγκφούρτης (ή της Σοφοκλέους).
Το κράτος τζογάρει επισήμως για να διασώσει το κεφάλαιο.
Ταυτόχρονα, οι βιομήχανοι μαζί με τις κυβερνήσεις τους συνθλίβουν μισθούς, εργασιακά (και ανθρώπινα) δικαιώματα, το κοινωνικό κράτος για να εμποδίσουν την πτώση των κερδών τους.
"Απλά μαθηματικά, μάι ντίαρ Γουότσον!"
Ομως εδώ ήταν και το μεγάλο λάθος (;;;) των καπιταλιστών: ο "χρηματοπιστωτικός κεϋνσιανισμός" δεν οδήγησε στην ανάκαμψη των αγορών και προκάλεσε μεγαλύτερα προβλήματα στη ζήτηση.
Ο καπιταλισμός έγινε πρεζόνι καταναλώνοντας την ίδια του την πρέζα.

Ο δρόμος προς την καταστροφή είχε ανοίξει διάπλατα!

Και τώρα, τι;

Τώρα ο καπιταλισμός έχει δύο επιλογές. Είτε να δεχτεί την επαναδιαπραγμάτευση των χρεών είτε να χρησιμοποιήσει το έσχατο όπλο του: τον Πόλεμο.

Τον πραγματικό πόλεμο...

Κι αυτό θα είναι το δεύτερο και μοιραίο (για όλους μας, δυστυχώς) ιστορικό λάθος του.

Που έρχεται ολοταχώς στο επόμενο διάστημα...


Αυτά όμως σε επόμενο ποστ.


------
FAQ της Κρίσης


Ε: Πότε ξεκίνησε η οικονομική κρίση;
Α: Στις αρχές της δεκαετίας του '70

Ε: Μπορούμε να βγούμε από την κρίση ως χώρα;
Α: ΚΑΜΙΑ χώρα δεν μπορεί να βγει πλέον από την κρίση.

Ε: Οι εθνικές πολιτικές φταίνε για την κρίση;
Α: Οχι, δεν μπορούν να φταίνε αυτές για την κρίση. Μπορούσαν όμως να την επιτείνουν και να επιδεινώσουν κάποια από τα συμπτώματά της στις χώρες τους.

(συνεχίζεται)





------

Ειδήσεις για την κρίση:
>>>


Στα Blogs:

Για διάβασμα:
R. Brenner, Economics of Global Turbulence, Verso, 2006












Διαβάζονται ακόμη...

Ολα τα Μνημόνια σε πίνακες

Της Ελενας Κάππα


Σήμερα η εφημερίδα Αυγή δημοσιεύει έναν συγκριτικό πίνακα των τριών Μνημονίων, ο οποίος ενόψει της προεκλογικής περιόδου είναι βέβαιο ότι θα αποβεί εξαιρετικά χρήσιμος. Ο πίνακας περιλαμβάνει το συνολικό ύψος των πρόσθετων μέτρων κατά τη διάρκεια της συμφωνηθείσας περιόδου, το ύψος των μέτρων κατανεμημένο σε ετήσια βάση, το ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων, τη προσαρμογή του ετήσιου κόστους των μέτρων λόγω ελάφρυνσης των πρωτογενών πλεονασμάτων, την εξοικονόμηση του κόστους λόγω και αναδιάρθρωσης  χρέους την τριετία 2016-2018 και τέλος τη προσαρμογή του ετήσιου κόστους λόγω και αναδιάρθρωσης του χρέους. Μνημόνιο 1 Το συνολικό ύψος των πρόσθετων μέτρων στη διάρκεια 2,4 ετών (2010-2012) ανήλθε σε 40,6 δις ενώ το ύψος των μέτρων σε ετήσια βάση έφτασε τα 16,9 δις. Κατά τη διάρκεια του πρώτου μνημονίου δεν υπήρξε συμφωνία σε σχέση με τα πρωτογενή πλεονάσματα που θα έπρεπε να πετύχει η ελληνική κυβέρνηση, ούτε κάποια δέσμευση για αναδιάρθρωση χρέους. Μνημόνιο 2 Κατά το δεύ…

Το φίδι του ναζισμού σέρνεται προς την κερκίδα

Από την εφημερίδα "Ελλάδα", Σάββατο 3/11/12


Το πανό των φανατικών οπαδών της ΑΕΚ, «Ορίτζιναλ», σε κάποια γωνιά του Περιστερίου, είχε τη δική του ιστορία, αμιγώς πολιτική. «Ούτε να το σκέφτεστε», έγραφε το μήνυμα, κάτι σαν τον «τοίχο του Λοΐζου» και απευθυνόταν στη Χρυσή Αυγή που ήθελε να νοικιάσει γραφεία στην ίδια πολυκατοικία. Ήταν μία απάντηση στο κεντρικό σύνθημα των Χρυσαυγιτών «είμαστε πολλοί, είμαστε παντού, τα γήπεδα μας ανήκουν», για τα «τάγματα εφόδου» στα γήπεδα όλης της Ελλάδας, από την Καλαμάτα μέχρι την Κομοτηνή. Πρόβλεψη: Την τρέχουσα ποδοσφαιρική σεζόν η κερκίδα των «φανατικών», θα μετατραπεί σε πεδίο συγκρούσεων ανάμεσα στους Χρυσαυγίτες και τους antifa. Αυτό το κλίμα έχει ήδη δημιουργηθεί και οσονούπω αναμένεται «έκρηξη». Θα σπάσει το αυγό του φιδιού… Χρυσαυγίτες υπάρχουν παντού, σε κάθε κερκίδα. Άλλωστε, πρόσφατη έρευνα της εταιρείας Marc για το «Έθνος της Κυριακής» παρουσίασε τα εξής ευρήματα: Οι οπαδοί του Ολυμπιακού, σε ποσοστό 7% ψηφίζουν Χρυσή Αυγή, το…

Τι κρύβεται πίσω από το "Χαμόγελο του Παιδιού";

Το πρόσωπο ενός σκληρού εργοδότη;
Αναδημοσιεύω την καταγγελία του ΠΑΜΕ και ψάχνω...


Αθήνα 2 Σεπτέμβρη 2010


ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ


Θέμα: για το "χαμόγελο του παιδιού"



Ο πολυδιαφημισμένος φιλάνθρωπος των media, πρόεδρος του λεγόμενου "χαμόγελου του παιδιού" έδειξε για ακόμη μία φορά το άγριο, εργοδοτικό του πρόσωπο.

Ξανά απολύσεις, εκβιασμούς απέναντι στους εργαζόμενους όπως: "ή υποβάλετε παραίτηση, ή σας απολύω και σας κάνω μήνυση για κακοποίηση παιδιών"!!

Σήμερα, ο ίδιος εξαφανίστηκε από τον χώρο που είχε πάει αντιπροσωπεία του Π.Α.ΜΕ για να απαιτήσει ανάκληση απόλυσης, εργαζόμενης που για χρόνια δουλεύει στον χώρο, ενώ η υπεύθυνη του σπιτιού στα Μελίσια μπήκε στον χώρο μαζί με περιπολικό της αστυνομίας. Είναι ο ίδιος χώρος, που πριν 1 χρόνο είχε απολυθεί εργαζόμενη, επειδή είχε αντιδράσει στην τοποθέτηση καμερών παρακολούθησης στους χώρους των παιδιών και των εργαζομένων. Οι απολύσεις είναι συνήθης πρακτική του προέδρου του "χαμόγελου του παιδιού&quo…