Πολιτισμός: το Βαθύ Κράτος από τον Ιωάννη Λαδά μέχρι τον Χρήστο Ζαχόπουλο



(Οποιαδήποτε ομοιότητα ανάμεσα στον Λαδά και στον Ζαχόπουλος δεν είναι καθόλου συμπτωματική!!!)

(π.χ. η παρουσία του Κώστα Πλεύρη και στις δύο εποχές! Τότε ως γραμματέα του Λαδά, τώρα ως παραλήπτη επιστολών του παραλίγο αυτόχειρα δικηγόρου)

Το Βαθύ Κράτος πάντοτε είχε μεγάλο …μεράκι με τον Πολιτισμό και τα πολιτιστικά! Γι αυτό και πάντοτε έβαζε σε θέσεις-κλειδιά τα εκλεκτότερα τέκνα του!

Παράδειγμα ο συνταγματάρχης Λαδάς, μέλος του στενού πυρήνα των δικτατόρων ο οποίος ως γ.γ. του υπουργείου Δημόσιας Τάξης είχε στην αρμοδιότητά του τις Τέχνες και τα Γράμματα!

Αντιγράφω από τον Ιο (Ελευθεροτυπία, 20/4/1997):

«…Δεν γνωρίζουμε ποιες ακριβώς ιδιότητες ήταν εκείνες που τον καθιστούσαν κατάλληλο γι' αυτό το πόστο. Τη δική του πάντως άποψη για τις καλές τέχνες μπορούμε να την πληροφορηθούμε από την ομιλία που έκανε στην Καλαμάτα την 1η Φεβρουαρίου 1970 κατά τη θεμελίωση της "Μουσικής Στέγης" της πόλης.
Ο συνταγματάρχης αρχίζει με μια σημαντική διαπίστωση: "Η διαφορά μεταξύ ζώου και ανθρώπου ευρίσκεται εις τούτο: ότι ο άνθρωπος αναπτύσσει πνευματικήν δραστηριότητα, ενώ τα ζώα περιορίζονται αις υλικάς ενεργείας υπαγορευομένας εκ των ενστίκτων." Προκειμένου να πείσει το ακροατήριό του ότι ανήκει στην πρώτη κατηγορία, ο Ιωάννης Λαδάς αναπτύσσει στη συνέχεια ο ίδιος "πνευματική δραστηριότητα": "Οι πρόγονοί μας, με επικεφαλής τον Αριστοτέλην επίστευον, ότι η μουσική συμβάλλει εις τον εξευγενισμόν της ψυχής. Προς τούτοις ο Αριστόξενος τον 3ον π.Χ. αιώνα, εκυκλοφόρησεν σύγγραμμα, εν τω οποίω εξηγεί και αναλύει την ηθικήν επίδρασιν της μουσικής επί του χαρακτήρος του ανθρώπου. Συνεστήθη τότε μάλιστα και η μουσική ως μέσον ψυχοθεραπευτικής αγωγής, ο δε Θεόφραστος υπεστήριζεν ότι δι' αυτής λησμονεί κανείς τους πόνους των αρθρίτιδων και την ισχιαλγίαν. Ολαι αυταί άι θεωρίαι των Ελλήνων επιβεβαιούνται και δι' αυτό εις τας ιατρικώς προηγμένας χώρας γίνεται χρήσις εις τα νοσοκομεία της λεγομένης Μουσικοθεραπείας."
Στη συνέχεια ο συνταγματάρχης επιχειρεί μια αποτίμηση της μουσικής παραγωγής των αρχαίων: "Αφού λοιπόν η μείς οι Ελληνες εθέσαμεν τας βάσεις της μουσικής, την οποίαν δυστυχώς δεν γνωρίζομεν εις ποία ύψη ανυψώσαμεν, διότι οπωσδήποτε θα την είχομεν ανυψώσει, όπως την αρχιτεκτονικήν, την ποίησιν και τας άλλας τέχνας. Αφού λοιπόν εκάναμε όλα αυτά, ήλθομεν κατόπιν διά της Βυζαντινής μας μουσικής να της δώσωμεν ασύγκριτον θείον και μεταφυσικόν μεγαλείον. Κατόπιν, κατά την διάρκειαν της Τουρκοκρατίας, η μουσική μας επένδυσε το πατριωτικό δημοτικό τραγούδι."
"Και φθάνομεν εις την νεωτέραν Ελλάδα, εις την οποίαν δυστυχώς επεκάθησεν η σκωρία της ξενομανίας. Είναι απαράδεκτον να μη γνωρίζωμεν τα έργα των Καλομοίρη, Σκαλκώτα, Σκλάβου, Παλλαντίου, Βάρβογλη, Ευαγγελάτου, Ξένου, Καρυωτάκη (σ.σ. κάποιο λάθος είχε το σκονάκι του συνταγματάρχη) και να γνωρίζωμεν τους ξένους. Αλλά είναι και ανεπίτρεπτον να δεχώμεθα την εισβολήν ξένων αντιλήψεων. Ομιλώ περί της ψυχεδελικής μουσικής και άλλων παρεμφερών τάσεων, που αντί να εξευγενίζουν τα ήθη και να απαλύνουν τους χαρακτήρας, όπως εδίδαξαν οι πρόγονοί μας, αντί να πράττουν τούτο, ερεθίζουν ένστικτα και υποβιβάζουν τον άνθρωπον εις εξαθλιωμένην ύπαρξιν. Το αποτέλεσμα της ξενομανίας εις την μουσικήν ήτο να παραγκωνισθή η δημοτική μας μουσική, η μουσική αυτή, η οποία δεν συνετελέσθη από ναρκομανείς χίππυς, αλλά επήγασεν από γνήσια αισθήματα."
Φθάνουμε, λοιπόν, στο κεντρικό σημείο της ομιλίας. Στην ανάλυση της πολιτικής της "Επαναστάσεως" απέναντι στην τέχνη και τους καλλιτέχνες. "Ευρίσκομαι εις την δυσάρεστον θέσιν να κατηγορήσω ορισμένους καλλιτεχνικούς κύκλους, ότι με τα έργα των βλάπτουν την τέχνη και μολύνουν την κοινωνίαν. Και ερωτώ: εξυπηρετεί την κοινωνίαν η τέχνη, όταν δι' αυτής παράγονται ανήθικοι ιδέαι; Αντιδραστικαί καταστάσεις; Εξυπηρετεί την κοινωνίαν η τέχνη, όταν δι' αυτής υμνείται ο πεσσιμισμός, η αισχρολογία; Και υποβάλλονται χυδαία πράγματα εις τον νουν ή εξυμνούνται οι αρνηταί των αξιών όπως οι κομμουνισταί;"
Το συμπέρασμα είναι προφανές. Το κράτος οφείλει να προστατεύσει τους πολίτες από την τέχνη και να πατάξει τους αμετανόητους: "Ολα αυτά βλάπτουν την τέχνην και πλην της αντιδράσεως των καλλιτεχνών που πονούν την τέχνην, σήμερον επεμβαίνει και το κράτος. Διότι αν δεν θέλουν ορισμένοι να θεωρούν ως σκοπόν της τέχνης την διαπαιδαγώγησιν της κοινωνίας, τότε το κράτος δεν μπορεί να τους αφήση να βάλλουν ως σκοπόν της την διαφθοράν της κοινωνίας. Θα τους εμποδίση και θα τους πατάξη, προστατεύον ούτω και την κοινωίαν και την τέχνην, διότι η τέχνη έγινε διά να ωφελή και όχι διά να βλάπτη."

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

"Λαϊκή Μούσα" (Αθήναι 1969). Πίσω από αυτό το ανώνυμο ανθολόγιο κρύβεται επίσημη έκδοση της χούντας με δεκάδες στιχουργήματα πολιτών, εμπνευσμένα από τη δικτατορία και τους δικτάτορες. Η αυτογελοιοποίηση ως μέσο πολιτικής επιβολής.

Κωνσταντίνου Πλεύρη "Η πολιτική προπαγάνδα" (α' έκδοση 1968, 2η έκδοση "Νέα Θέσις" 1995). Πόνημα ενδιαφέρον για όσους επιθυμούν να μάθουν πώς ακριβώς σκέπτονταν οι χουντικοί προπαγανδιστές. Γραμμένο από το "πουλέν" του Λαδά, διδασκόταν το 1968 ως μάθημα στη Σχολή Αξιωματικών της Αστυνομίας- Χωροφυλακής και στη Σχολή Γενικής Μορφώσεως Αξιωματικών του ΓΕΣ. Χτυπητές ομοιότητες με το αντίστοιχο πόνημα του πρώτου διδάξαντος Γεωργίου Γεωργαλά.

Ιωάννου Λαδά "Λόγοι" (Αθήναι 1970). Δεν είναι μόνο το πολύτομο "Πιστεύω" του Παπαδόπουλου. Ακόμα και ο διαβόητος συνταγματάρχης Λαδάς έχει εκδώσει τις ομιλίες και τα άρθρα του, επειδή πιστεύει ότι "είμεθα μία φυλή, η οποία έχει το προνόμιον να πρωτεύη εις την σοφίαν." Ανάμεσα σε άλλες "σοφίες" αναλύεται και η γνώμη της "Επαναστάσεως" για την ποίηση και τη μουσική.


Μίκη Θεοδωράκη "Το χρέος" (Τετράδια της Δημοκρατίας, Ρώμη 1972). Η άλλη άποψη για τη μουσική και την ποίηση επί δικτατορίας, από τον επιφανέστερο εκπρόσωπο της αντίστασης στο χώρο της κουλτούρας.


ΔΕΙΤΕ

Χάππυ Νταίη του Παντελή Βούλγαρη (1976). Εθνική διαπαιδαγώγηση με εθνικόφρονα άσματα και στίχους, σε μιά ταινία με θέμα την επίσκεψη του βασιλικού ζεύγους στους "ανανίπτοντες" πρώην συμμορίτες του "Νέου Παρθενώνα".

Μέρες του 36 του Θόδωρου Αγγελόπουλου (1972). Συμβολική κριτική της κουλτούρας των εθνικών μας δικτατοριών από το γνωστό σκηνοθέτη.

Η δίκη της χούντας του Θεοδόση Θεοδοσόπουλου (1981). Ιστορικό ντοκιμαντέρ με θέμα τη μεταπολεμική ιστορία της Ελλάδας. Μεταξύ άλλων, πλάνα από τις φιέστες της Εθνοσωτηρίου, τα τσάμικα ξεφαντώματα και τις λαϊκές υποδοχές των στελεχών της.

Τέλος εποχής του Αντώνη Κόκκινου (1994). Νοσταλγική ταινία για τα υπόγεια νεανικά ρεύματα καταμεσής της δικτατορίας, όταν το ροκ και η "ξενομανία" αποτελούσαν τα πρώτα δείγματα του διαζυγίου με την Ελλάδα των Ελλήνων Χριστιανών και την κουλτούρα της.

Σχόλια