Περί λογοκρισίας

Τίτλος: Περί λογοκρισίας
"Ο Μάντελσταμ και η Ωδή στον Στάλιν" και άλλα δοκίμια

Συγγραφέας: Coetzee, J. M.

Tα συγκεντρωμένα στον ανά χείρας τόμο δοκίμια συνιστούν απόπειρα να κατανοήσω κάποιο συναίσθημα που δεν το συμμερίζομαι διαισθητικά, το συναίσθημα που εκδηλώνεται με καταστολή και λογοκρισία. Επίσης, συνιστούν απόπειρα να κατανοήσω, ιστορικά και κοινωνιολογικά, τους λόγους για τους οποίους δεν συμμερίζομαι το συγκεκριμένο συναίσθημα. Επομένως, δεν συνιστούν ιστορία της λογοκρισίας (χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι θεωρώ τη λογοκρισία θεσμό χωρίς ιστορία). Ούτε βεβαίως προτείνουν κάποια ισχυρή θεωρία περί λογοκρισίας. Η λογοκρισία ανήκει ως φαινόμενο στον δημόσιο βίο· η μελέτη του θέματος της λογοκρισίας εκτείνεται σε πολλούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων του νόμου, της αισθητικής, της ηθικής φιλοσοφίας, της ανθρώπινης ψυχολογίας και της πολιτικής - της πολιτικής όχι μόνο με τη φιλοσοφική αλλά μάλλον με τη στενότερη, πιο πραγματική της έννοια.

...Έτσι, επειδή δεν διαχωρίζω σαφώς τη λογοκρισία σε πολιτικό επίπεδο από τη λογοκρισία σε ηθικό επίπεδο, μοιάζω με τον λογοκριτή που αναζητά το "ανεπιθύμητο", την κατηγορία στην οποία αμήχανα, ακόμη και αμεθόδευτα, εξισώνει το ανατρεπτικό (το πολιτικώς ανεπιθύμητο) και το αποκρουστικό (το ηθικώς ανεπιθύμητο)...

...Τα ανεπιθύμητα αντικείμενα στα οποία αναφέρεται η ανά χείρας συλλογή δοκιμίων είναι, ως επί το πλείστον, έργα συγγραφέων δεν με ενδιαφέρει τόσο ο λόγος για τον οποίο είναι ανεπιθύμητα όσο ο τρόπος με τον οποίο αντέδρασαν οι δημιουργοί τους στην προσοχή που τους δόθηκε από τη λογοκρισία...

Ο τόμος περιέχει τα δοκίμια:
- Η προσβολή
- Ανάδυση από τη λογοτεχνία
- "Ο εραστής της Λαίδης Τσάτερλυ": "ο σπίλος του πορνογραφικού"
- Οι βλάβες της πορνογραφίας: Κάθριν ΜακΚίννον
- Έρασμος: τρέλα και αντιζηλία
- Ο Μάντελσταμ και η "Ωδή στον Στάλιν"
- Λογοκρισία και πολεμική: ο Σολτσενίτσιν
- Ο Ζμπίγκνιεβ Χέρμπερτ και ο λογοκριτής
- Η σκέψη του απαρτχάιντ
- Το έργο του λογοκριτή: η λογοκρισία στη Νότια Αφρική
- Η πολιτική της διαφωνίας: Αντρέ Μπρινκ
- Ο Μπρέυτεν Μπρέυτενμπαχ και ο αναγνώστης στο κάτοπτρο

Βιβλίο πολύ χρήσιμο (και ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ επίκαιρο) έτσι ώστε να ξεκαθαρίσουμε το τι σημαίνει ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ!

Επειδή τα έχουμε μπλέξει ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ τα πράγματα τελευταία…

Υπάρχει π.χ. ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ εάν έχεις τη δυνατότητα να εκφραστείς, να γράψεις, να δημιουργήσεις κάπου αλλού;

ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ είναι το «κόψιμο» ενός κειμένου από οποιονδήποτε ή μόνο από το ΚΡΑΤΟΣ ή ένα ιδιωτικό ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ;

Νοείται ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ εκτός Δημόσιου Χώρου;

Το «κόψιμο» ενός κειμένου από τον αρχισυντάκτη ή διευθυντή ενός εντύπου είναι ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ;

Το να πάει ένας οπαδός του Ολυμπιακού στο στέκι Φίλων της ΑΕΚ και να μην του επιτραπεί να μιλήσει υπέρ της Ομάδας του είναι ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ;

Η αφαίρεση του λόγου σε ένα πάνελ ή σε μια συνεδρίαση ή συνέδριο ονομάζεται ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ;

Όταν μιλάμε για ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ μιλάμε αποκλειστικά για μια (καταχρηστική) πράξη του Κράτους ή και οποιουδήποτε άλλου;

Σχόλια

  1. H λογοκρισία και η ερμηνεία της είναι μια γενικευμένη έννοια η οποία αποκτά σάρκα και οστά μόνο όταν την επικαλούμαστε. Είναι σα το υπέρτατο θείο σε μια κλίμακα ανθρώπινη. Ξέρω ότι νευριάζεις αλλά άκου: Οταν ένας α/συντάκτης κόβει ένα κείμενο τούτο είναι logoκρισία (το κείμενο υπερβαίνει τα διαφημιστικά οφέλη και το τρώει η μαρμαγκα). Η ουσία είναι ότι σαφώς και καθέτως η λογοκρισία υφίσταται μόνο εντός ΚΡΑΤΙΚΩΝ ορίων αλλά σε αυτές τις εποχές τα ΚΡΑΤΗ έχουν λογότυπα και πολλά άλλα...

    Stay On The Scene

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δεν νευριάζω καθόλου!
    Η συζήτηση επειδή ακριβώς είναι μπλεγμένη, επειδή έχει να κάνει με ορισμούς αλλά κι επειδή έχει άπειρες προεκτάσεις, έχει τρομερό ενδιαφέρον.
    Ερώτηση: Βγάζεις εσύ ένα περιοδικό, σου φέρνω εγώ ένα κομμάτι α-πα-ρά-δε-κτο (από ουσία, από τρόπο γραφής, από σύνταξη, από ορθογραφία, από… από…). Δεν θα το «κόψεις»; Θα με τρελάνεις; Είναι αυτό λογοκρισία;
    Βγάζει ο άλλος ένα οικολογικό περιοδικό και κάθεται ο άλλος και του στέλνει ένα κομμάτι υπέρ του κυνηγιού της αρκούδας στον Γράμμο. Θα το δημοσιεύσεις εν ονόματι της πολυφωνίας;

    Ως προς το τελευταίο που λες, ναι –το γράφει πολύ σωστά και στο βιβλίο- αν το «λογότυπο» είναι μονοπωλιακό ΕΙΝΑΙ λογοκρισία. Αν όμως μπορώ να πάω και αλλού να βρίσω την Κόκα-κόλα, τότε –ως κοινωνία, διότι εκεί μετράει- ΔΕΝ έχουμε!

    Και κάτι «δικό μας». Αν έμπαινε κάποιος παπαδοαναθρεμμένος στο σεμινάριο του Θ.Τ. κι άρχιζε να κραυγάζει τα τρελά του, δεν θα τον πετούσαμε έξω; (Αφού ρίχναμε τα γέλια της ζωής μας και αν επέμενε να μας σπάει τα ούμπαλα!)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ok σε γενικές γραμμές συμφωνώ,αν και το ζήτημα είναι δαιδαλώδες ειδικά στα κλασσικά μίντια όπου κυριαρχεί ένας φαρισαισμός του στυλ δείχνω όλο το στήθος αλλά βάζω αστεράκι στη θηλή για να μη προσβάλλω τα ήθη. Και μίντια εννοώ τη μουσική το σινεμά και τη λογοτεχνία όπου ένα explicit lyrics ή ένα pg10 ή ένα "μυθιστόρημα" επιτρέπουν σε κρατικές λογοκρισίες να εισπράξουν το φπα ενώ ταυτόχρονα λογοκρίνουν το περιεχόμενο με τα αυτοκόλητα.

    Μεγάλο θέμα πάντως καπ και απορώ που τα λέμε μόνο οι δυό μας. Θα διαβάσω το βιβλίο και θα επανέλθω...

    :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου