Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Περί φθόνου και μνησικακίας... XΙ


Συνεχίζοντας τη μελέτη «Περί Φθόνου και Μνησικακίας» απομακρύνομαι -χωρίς να το εγκαταλείπω-, από το ομώνυμο βιβλίο των Δεμερτζή-Λίποβατς επιχειρώ, όχι χωρίς ρίσκο, να μπω και σε άλλα κοινωνικά, ψυχολογικά και ιστορικά χωράφια. Οι αναζητήσεις μου εντοπίζονται κυρίως στις Κλειστές Κοινωνίες όπου το φαινόμενο του Φθόνου αποδεδειγμένα μεγεθύνεται λόγω της εκ των πραγμάτων εγγύτητας υποκειμένων και αντικειμένων αλλά και της ανάγκης υπεράσπισης της κοινότητας από τον Άλλο (φαντασιακά ή πραγματικά). Ταυτόχρονα όμως οι Κλειστές (=Απαγορευτικές) Κοινωνίες αισθάνονται την ανάγκη εκτόνωσης του Φθόνου πριν αυτός διαβρώσει τον κοινωνικό ιστό. Εκείνοι που πρώτοι αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο είναι φυσικά οι κατέχοντες την κοσμική και πνευματική εξουσία, οι Βασιλιάδες και οι ιερείς οι οποίοι προσπαθούν με κάθε τρόπο να ενσωματώσουν σε ένα «κανονικό» και όσο γίνεται πιο αποδεκτό πλαίσιο τον Φθόνο των υπηκόων τους πριν αυτός μετατραπεί σε Εξέγερση. Ενας από τους πλέον αποτελεσματικούς τρόπους ήταν και η είσοδος των Γελωτοποιών στο ιστορικό σκηνικό….

«Επαγγελματίες γελωτοποιοί υπήρχαν από τα πολύ αρχαία χρόνια, οι οποίοι διασκέδαζαν είτε τα πλήθη στους δρόμους, είτε τους άρχοντες και τους πλούσιους στις αυλές τους. Εμφανίζονται από την εποχή των Φαραώ της Αιγύπτου μέχρι και τον 18ο αιώνα, σε κοινωνίες τόσο διαφορετικές, όσο οι Αζτέκοι του Μεξικού και οι Μεσαιωνικές Αυλές της Ευρώπης. Συχνά δύσμορφοι, νάνοι ή σακάτηδες, οι γελωτοποιοί χρησίμευαν σ' αυτές τις αυλές τόσο για διασκέδαση όσο και για γούρι (τύχη), επειδή υπήρχε η αντίληψη ότι η δυσμορφία τους μπορούσε να αποτρέψει το κακό μάτι και ότι τα χοντροειδή τους πειράγματα μπορούσαν να μεταφέρουν τη γρουσουζιά από το θύμα της ειρωνείας στον ειρωνευόμενο.»

Η «χρήση» του Φθονερού-Γελωτοποιού μέσα από την ελευθερία που του απονέμεται να λέει ο,τι του καπνίσει –σε αντίθεση με τους απλούς υπηκόους που τα μισά να έλεγαν θα βρίσκοντας παλουκωμένοι στη μέση της πλατείας- εξυπηρετεί την Εξουσία δίνοντας της ένα πολύτιμο άλλοθι έναντι των καταπιεσμένων.

Όμως κι από την πλευρά του ο Γελωτοποιός εκμεταλλεύεται την εύνοια της (ιστορικής) τύχης του:

«Όλοι αυτοί οι άνθρωποι λοιπόν, με την κάλυψη που τους πρόσφερε ο ρόλος τους σαν τρελοί, παράλογοι, πλανόδιοι καλλιτέχνες, που δεν θα έπρεπε κανείς να τους παίρνει στα σοβαρά, σκόρπιζαν γύρω τους γέλιο, χαρά, διασκέδαση αλλά και κάτι άλλο πολύ σημαντικό· έλεγαν αλήθειες, επέκριναν και καταδίκαζαν τα κακώς κείμενα της κοινωνίας και της εποχής τους, ασκούσαν κριτική σε πρόσωπα που βρίσκονταν στα ανώτερα σκαλοπάτια της εξουσίας και ιεραρχίας, αφαιρώντας τους έτσι τη δυνατότητα να χειρίζονται τα πράγματα προς δικό τους συμφέρον και μόνο».

Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι ο Γελωτοποιός είναι ο πρώτος Δημοσιογράφος! Ασκεί «ελεύθερα» κριτική στο σύστημα το οποίο υπηρετεί εκφράζοντας ταυτόχρονα (και μέσω του γέλιου) τη "λαϊκή επίσημη αλήθεια". Την «κοινή γνώμη»!

Εδώ όμως έχουμε μια δημιουργική αποστροφή του Φθόνου από τον διπλανό μας προς τα «ανώτερα σκαλοπάτια της εξουσίας και ιεραρχίας» (άρα την ακύρωση του ως ψυχικό πάθος). Ο Γελωτοποιός Εκφράζει (την αλήθεια του Λαού), Εκτονώνει (τη Βία κατά της Εξουσίας), Γιατρεύεται από το Φθόνο!

Μάλλον αυτό το «χωράφι» έχει πολύ ενδιαφέρον! Θα έχει και συνέχεια λοιπόν…

(Αποσπάσματα από το «Οι γελωτοποιοί του μεσαίωνα»)

Για διάβασμα στο σπίτι: μεσαιωνικό θρίλερ του James Patterson ο «Γελωτοποιός» (εκδ. BELL)

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παγκόσμια Διακήρυξη για την Πληροφόρηση και τη Δημοκρατία

Η Διακήρυξη έγινε ομόφωνα δεκτή από την Information and Democracy Commission H Επιτροπή αποτελείται από 25 μέλη: Amartya Sen, Joseph Stiglitz, Mario Vargas Llosa,  Hauwa IbrahimEmily BellYochaï BenklerTeng BiaoNighat DadCan DündarPrimavera de FilippiMireille Delmas-MartyAbdou DioufFrancis FukuyamaUlrik HaagerupAnn Marie Lipinski,Adam MichnikEli PariserAntoine PetitNavi PillayMaria RessaMarina WalkerAidan White και Mihaïl Zygar.
Πηγή: RSF
Μετάφραση: Anemosnaftilos
Προοίμιο
Ο παγκόσμιος χώρος επικοινωνίας και πληροφόρησης είναι κοινό αγαθό της ανθρωπότητας και πρέπει να προστατεύεται ως τέτοιο. Η διαχείρισή του είναι ευθύνη ολόκληρης της ανθρωπότητας, μέσω δημοκρατικών θεσμών, με στόχο τη διευκόλυνση της πραγματικής επικοινωνίας μεταξύ ατόμων, πολιτισμών, λαών και εθνών, στην υπηρεσία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της πολιτικής συναίνεσης, της ειρήνης, της ζωής και του περιβάλλοντος.

Ο παγκόσμιος χώρος επικοινωνίας και πληροφόρησης πρέπει να εξυπηρετεί την …

Οι Σαϊτάρχες, ο Γαβράς και τα ανεβαστήρια

Ενας ελαφρύς κυματισμός παρατηρήθηκε στον απέραντο βάλτο της ελληνικής "ενημέρωσης" με την "γκάφα" της "είδησης" για το "θάνατο" του Κώστα Γαβρά, στις 30 Αυγούστου.
Η ιστορία λίγο πολύ γνωστή. Ενας ιταλός δάσκαλος-δημοσιογράφος υποδυόμενος  στο Twitter την ελληνίδα υπουργό Πολιτισμού "ανακοινώνει" το θάνατο του σκηνοθέτη. Μεγάλα ξένα Μέσα και σχεδόν ΟΛΑ τα ελληνικά αναμεταδίδουν το ψεύτικο tweet και θρηνούν για τον "μακαρίτη". Η απάτη αποκαλύπτεται σχεδόν αμέσως από ένα αμερικανικό site και σχεδόν ταυτόχρονα από την ΕΡΤ δημοσιογράφοι της οποίας επικοινωνούν με το Γαβρά. Την ίδια στιγμή τα όρνεα των ιδιωτικών τηλεοράσεων εξαπολύουν επιθέσεις κατά της υπουργού Πολιτισμού καλώντας την να παραιτηθεί.
Το θέμα παίρνει διαστάσεις καθώς οι χρήστες των κοινωνικών δικτύων κονιορτοποιούν για μία ακόμη φορά την ούτως ή άλλως μηδαμινή αξιοπιστία των ελληνικών ΜΜΕ και των "λειτουργών" τους.
Κάποιοι, οι πιο ρομαντικοί, απαιτούν μ…

Ολα τα Μνημόνια σε πίνακες

Της Ελενας Κάππα


Σήμερα η εφημερίδα Αυγή δημοσιεύει έναν συγκριτικό πίνακα των τριών Μνημονίων, ο οποίος ενόψει της προεκλογικής περιόδου είναι βέβαιο ότι θα αποβεί εξαιρετικά χρήσιμος. Ο πίνακας περιλαμβάνει το συνολικό ύψος των πρόσθετων μέτρων κατά τη διάρκεια της συμφωνηθείσας περιόδου, το ύψος των μέτρων κατανεμημένο σε ετήσια βάση, το ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων, τη προσαρμογή του ετήσιου κόστους των μέτρων λόγω ελάφρυνσης των πρωτογενών πλεονασμάτων, την εξοικονόμηση του κόστους λόγω και αναδιάρθρωσης  χρέους την τριετία 2016-2018 και τέλος τη προσαρμογή του ετήσιου κόστους λόγω και αναδιάρθρωσης του χρέους. Μνημόνιο 1 Το συνολικό ύψος των πρόσθετων μέτρων στη διάρκεια 2,4 ετών (2010-2012) ανήλθε σε 40,6 δις ενώ το ύψος των μέτρων σε ετήσια βάση έφτασε τα 16,9 δις. Κατά τη διάρκεια του πρώτου μνημονίου δεν υπήρξε συμφωνία σε σχέση με τα πρωτογενή πλεονάσματα που θα έπρεπε να πετύχει η ελληνική κυβέρνηση, ούτε κάποια δέσμευση για αναδιάρθρωση χρέους. Μνημόνιο 2 Κατά το δεύ…