Η αβοήθητη μοναξιά του άντρα

To Η Γυναίκα η Καριόλα” έγινε αφορμή να θυμηθώ ένα από τα ωραιότερα κείμενα που έχει τύχει να διαβάσω. Ένα κείμενο-φυλαχτό, ένα κείμενο-αναφορά στους επόμενους (αυτό-) προσδιορισμούς (π.χ. το Χλευάζοντας τους ηττημένους (minima 013)) που ηθελημένα ή αθέλητα έχω κάνει στη ζωή μου. Το παραθέτω:

Η αβοήθητη μοναξιά του άντρα

Κείμενο του Γιώργου Χειμωνά


Η φίλη μου Ρ. έκλεισε τη συζήτηση για έναν κοινό μας φίλο ομοφυλόφιλο και τα αδιέξοδά του, με το γνωστό οξύ και θρασύ της χιούμορ: «Ευτυχώς που υπάρχουν και οι ομοφυλόφιλοι. Αν δεν υ­πήρχαν, εσείς οι άντρες θα περνούσατε έτσι από τη ζωή, χωρίς να σας έχει αγαπήσει κανένας».

Έφερα στο νου μου πάμπολλα λατρευτικά αφοσιωμένες αγάπες γυναικών προς άντρες που θα διέψευδαν αμέσως τον εξεζητημένο άλλωστε ισχυρισμό της Ρ. και ταυτόχρονα, ωστόσο σκέφθηκα τη διαφορετικότητα των γυναικείων και ανδρικών συναισθημάτων, ιδίως των ερωτικών. Στην ιδανική ερωτική σχέση της η γυναίκα εξαντλεί όλα τα αιτήματά της δικαίωσής της, ως προσώπου προπαντός, αλλά και ως ύπαρξης ή, έστω, εξασφαλίζει τον ουσιωδέστερο όρο για να προχωρήσει απερίσπαστη προς ό,τι θεωρεί επιτυχία για τον δημιουργικό εαυτό της. Ενώ για τον άντρα, στην αντίστοιχη περίπτωση, περισσεύουν πολλά (και μάλλον τα σημαντικότερα γι’ αυτόν) τέτοια αιτήματα – που, θά ‘λεγε κανείς, η ερωτική δικαίωση μοιάζει να τα κάνει ακόμα πιό επιτακτικά. Αυτό σημαίνει οτι η γυναίκα είναι ικανή, και ώριμη, για την ιδανικότητα της ερωτικής σχέσης, τοποθετώντας εκεί, με πολλη υγεία και ακόμα περισσότερη υγιεινή, ολόκληρη τη φυσιολογία της ανθρώπινης κατάστασης – ο άντρας όμως όχι.

Σημαίνει ακόμα, πέρα από την ολιγάρκεια της πρώτης και την απληστία του δευτέρου, οτι ο άντρας πάσχει από μια χρόνια, ανεκπλήρωτη φιλοδοξία ανόρθωσης, που ξεπερνάει κατά πολύ το σπουδαίο γεγονός της ανόρθωσης του ανθρωπίνου όντος στα δύο του κάτω άκρα, όπου η γυναίκα πιστεύει, και πολύ σωστά, οτι μ’ αυτό τελείωσε οριστικά κάθε ιστορία περαιτέρω ανόρθωσης. Και προφανώς αυτή η φιλοδοξία πρέπει να υπαγορεύεται από μιά λειτουργία, αμιγώς αρσενική, επικράτησης και θριάμβου, η οποία, τουλάχιστον στο επίπεδο των φυσικών προδιαγραφών του φύλου, λείπει από τη γυναίκα σαν περιττή. Ο θρίαμβός της εξ άλλου στη σχέση της είναι με το παραπάνω αρκετός, μιά και η γυναίκα πάντα θριαμβεύει στη σχέση της με τον άντρα ο μόνος τρόπος να θριαμβεύσει ο άντρας είναι να αρνηθεί να μπει σ’ αυτήν. Το γεγονός είναι οτι η γυναίκα είναι σκανδαλωδώς ευνοημένη από τη φύση. Βρίσκεται πιό κοντά της, την έχει πάντα με το μέρος της – η φύση συνεχίζεται μέσα της, χρησιμοποιεί το σώμα της για να αναπαραχθεί. Ας μην το ξεχνάμε: η γυναίκα έχει συγγένεια με το φώς του φεγγαριού (που στον άντρα προκαλεί την επιληψία), με τις παλίρροιες των ωκεανών.

Ο άντρας είναι αφύσικος, τεχνητός. Κατασκευασμένος μέσα σ’ ένα ανοίκειο γυναικείο ικρίωμα, το σώμα της μητέρας του, κατασκευασμένος ακόμα από εντολές κύρους και εξουσίας, «ανδρισμού» και αντοχής, τις οποίες, στη διάρκεια της σύντομης ζωής του, είναι αναγκασμένος πειθήνια και καθημερινά να εκτελεί. Κι ας μην επικαλεστεί κανείς τις κοινότοπες ιστορικοκοινωνικές αιτιότητες – ασφαλώς ισχύουν, αλλά βασίζονται στους δεδομένους, βιολογικούς χαρακτήρες του φύλου του. Αποκλεισμένος από το άλλο ανθρώπινο σώμα, μή έχοντας ποτέ καμιά ενσυνείδητη συγκοινωνία αίματος με το άλλο σώμα, όπως έχει η γυναίκα με το κύημά της – ούτε κάν έξοδο αίματος, όπως εκείνη, παρά μονάχα όταν το σώμα του εκτεθεί στη βία, έχει ένα σώμα μοναχικό και αδιαπέραστο.κλειστό, δηλαδή απειλημένο. Που δεν ανοίγει ποτέ, ούτε κατά την ερωτική του δράση, οπότε κλείνει ακόμα περισσότερο και το κάθε σώμα αποχωρεί, αποσύρεται στην πιό απόλυτη δική του σιωπή, που είναι η ηδονή. Αντίθετα, το σώμα της γυναίκας, είναι ένα σώμα πάντα ανοιχτό – ο υπέροχος αυτός κάλυκας που είναι φτιαγμένος για να υποδέχεται και να περιβάλλει.

Κι αφού η γυναίκα τον άντρα μόνο να τον αγαπάει μπορεί και τίποτε άλλο, θα κάνω εγώ, ένας άντρας, το εγκώμιο γι’ αυτό το αυτοδημιούργητο θαύμα που είναι ο άντρας. Χαριστικά θα βάλω πρώτη στη σειρά τη συμβολή της γυναίκας, που σίγουρα βοηθάει να συντελεστεί, κυρίως με το ανεκτίμητο (και κατ’ εξοχής γυναικείο) χάρισμά της, που είναι ο αλάθητος ρεαλισμός της. Χωρίς αυτόν ο άντρας θα παράπαιε, ακόμα θα περιπλανιόταν, θα είχε χαθεί μέσα στις ομίχλες των επικών του φαντασιώσεων – ένα χάρισμα που η γυναίκα, άν το θελήσει, μπορεί να το μεταποιήσει σε θανάσιμο ανδροκτόνο εργαλείο – αν θελήσει να υπονομεύσει, χρησιμοοιώντας το, όλες τις ευσυγκίνητες μυθολογίες, που χάρη σ’ αυτές και αποκλειστικά μ’ αυτές ο άνδρας επιβιώνει. Χειρώνακτας του πολιτισμού αλλά και εγκέφαλός του, έκτισε από την αρχή τον κόσμο με μέτρο τον άνθρωπο. Κι αυτός ο κόσμος φαίνεται να είναι ανδροπρεπής, εκεί που χρειάζεται γίνεται θηλυκός, πολύ τελειότερα απ’ ότι θα τον έπλαθε η ίδια η γυναίκα: χάρη στον άνδρα η τέχνη κατοικήθηκε από εξαίσιες (αν και ανύπαρκτες) γυναίκες και πήραν γυναικείο όνομα οι πιό αυστηρές εξουσίες της της ζωής – ενώ κράτησε για τον εαυτό του τον δυστυχισμένο ρόλο του ηττημένου, δηλαδή αυτός επωμίστηκε με αυταπάρνηση τη μεταφυσική μοίρα της ήττας που βαραίνει το ανθρώπινο γένος. Δεν δέχτηκε χαρμόσυνους αγγέλους όπως η Θεοτόκος, δεν έπεσε σε ερωτική έκσταση όπως η Αγία Θηρεσία.ταπεινά κι αγγόγυστα υπηρέτησε τη θητεία του στα τάγματα του Θεού. Δεν είχε μεγαλομανιακές ακουστικές ψευδαισθήσεις όπως η Ιωάννα της Λωραίνης – ανώνυμος αφανίσθηκε σε ατελείωτους και άδικους πολέμους (και καμία δεν έχει σημασία οτι ο ίδιος τους ξεκίνησε), εξοντώθηκε σε ισόβιες δουλείες. Ανιδιοτελής, αθώος αλλά και ευφυής, εύπιστος με τη θέλησή του – εύθραυστος και χωρίς – σε αντίθεση με τη γυναίκα – να επιζεί του θρυμματισμού του – ασκημένος από ένστικτο να επινοεί τεχνάσματα του κυνηγιού για την τροφή της ομάδας, να αγρυπνάει για τους κινδύνους.απο γεννήσεως ανυπεράσπιστος, γιατί η φύση του πήρε πίσω όλα τα όπλα του, έμεινε πάντα πολεμιστής, άοπλος και με χίλιους τρόπους γενναίος. Εκπνευμάτωσε τη φυσική του ρώμη και την έκανε δύναμη, κυρίως τόλμη, μυαλού και κραδασμό ιδεών. Αυτός είδε τα όνειρα όταν ήρθαν οι μεγάλες νύχτες – κι όλα αυτά από το τίποτα, χωρίς ουσιαστική βοήθεια από κανέναν. Έχοντάς τα όλα αντίξοα, και πιό πολύ αντίξοη τη γυναίκα που τον αγάπησε.

Και λυπηθείτε τον, με την πιό ευγενικιά, την πιό τρυφερή λύπη, γι’ αυτήν την απέραντη, την ως το τέλος αβοήθητη μοναξιά του. Δείτε τον, παραμερίζοντας τις αγορίστικες κομπορρημοσύνες του, τα απελπισμένα χάδια της μάνας του – παραμερίστε τα όλα: τα αφηρημένα αγγίγματα της γυναίκας του, τα αρπαχτικά και φιλημένα χαιράκια των παιδιών του και δέιτε τον σε όλη του την ανέχεια.

Και μη του μιλάτε, αφήστε τον να σωπαίνει όταν σωπαίνει. Και αν αρχίσει να κλαίει ξαφνικά, ποτέ μην τον ρωτήσετε γιατί.

Σχόλια

  1. Αν ο ιδιος λυπαται τους αλλους, θα τον λυπηθουν και αυτοι. Τα θεματα εδω ειναι σπουδαια, αλλα δεν αφορουν μονο τους αντρες. Προσωπικα, εχω βαρεθει με την ιδεα οτι οι γυναικες ειναι φυσικες (με παλιρροιες, φεγγαρια, αιματα, κλαμματα, κυκλους, μυστικα, διαισθησεις, και οτι αλλο θες να πεις) ενω οι αντρες ειναι τεχνητοι. Αν ξεχωριζουμε τους ανθρωπους ετσι, ειμαστε ολοι γυναικες απο τη μια οπτικη γωνια που παρουσιαστηκε εδω, και ειμαστε ολοι αντρες απο την αλλη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αν ο ιδιος λυπαται τους αλλους, θα τον λυπηθουν και αυτοι.Από εμπειρική παρατήρηση, δεν ισχύει αυτό (και γενικά το what goes around comes around), εκτός κι αν συμψηφίζεται πιά σε τόσο μεγάλους κύκλους το καρμικό ισοζύγιο που αδυνατούμε να το συλλάβουμε. Στην οποία περίπτωση δεν έχει και σημασία.

    Πολύ καλογραμμένο το κείμενο του Χειμώνα, αν και υπέρ του δέοντος μελοδραματικό σε σημεία, περιέχει ψήγματα από μεγάλες αλήθειες αλλά πιάνει μόνο μία από τις όψεις του θέματος, και υπερβάλλει στην τυποποίηση των φύλων.

    Δεν είναι οίκτος αυτό που χρειαζόμαστε, ούτε ακριβώς αγάπη, τουλάχιστον όχι έτσι πως ορίζεται συμβατικά.

    Υπάρχει κάτι τραγικό κι ανεπαρκές και στα δύο φύλα, αλλά είναι δύο ασύμμετρες όψεις της ίδιας έλλειψης. Νομίζω ότι έχει να κάνει με τις διαφορετικές αντιλήψεις της δέσμευσης και της μοναξιάς (όχι μόνο στη σχέση), αλλά τέτοια ώρα, τέτοια λόγια.. words fail me.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Prosopika pisteuo oti to basiko stoixio pou kathorizei tis sxeseis ton anthropon (andron kai ginekon) einai h empistosini. Apo ekei ksekinei otidipote ousiastiko, ola ta alla epontai, akomi kai h agapi. Otan epikentronomaste stis diafores mas auto ginete poli diskolo. Se kanena den einai eukolo na empisteutei kati pou einai diaforetiko apo ton idio. Isos kapia stigmi prepi na arxisoume n anakaliptoume tis omiotites mas. Sto idio eidos anoikoume sto kato kato :).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Τείνω να συμφωνήσω, ίσως αυτό είναι το ασύμμετρο κομμάτι που μας λείπει (πιστεύω πως η εμπιστοσύνη μπορεί να είναι μόνο αμοιβαία, κι ας μην έχει τις ίδιες ακριβώς διαστάσεις και προς τις δυό πλευρές). Αλλά δεν ταιριάζει όποιο κι όποιο ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, θέλει προσοχή στους χειρισμούς και σμίλεμα. Μιά καλή ταινία πάνω στο θέμα είναι η ομώνυμη, του Hal Hartley.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου