Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Megapolis ή Virtual Cities; (minima 011)

Πόλεις του 21ου Αιώνα.

Ποιες θα πεθάνουν; Ποιες θα γεννηθούν; Ποιες θα αντέξουν και ποιες θα σβήσουν; Ποιες θα καταφέρουν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες, χωρίς να γίνουν απάνθρωπες; Πόσες θα διατηρήσουν την ιστορική τους συνέχεια και τις μνήμες, χωρίς να μετατραπούν σε απολιθώματα, και πόσες θα επιλέξουν να αποκοπούν από αυτές χάριν της λειτουργικότητας; Πόσες θα συντριβούν κάτω από το βάρος των αριθμών, του χρόνου, της αυθαιρεσίας, της αδράνειας;

Μέχρι το 2010 το 80% του πληθυσμού της Γης θα ζει στις πόλεις. Με άλλα λόγια, στον 21ο αιώνα το σύνολο σχεδόν της ανθρωπότητας θα επιλέξει να ζει σε ένα απόλυτα τεχνητό περιβάλλον όπου πίσω από τη βιτρίνα των εμπορικών κέντρων και τους ουρανοξύστες θα εκτείνονται απέραντες παραγκουπόλεις, όπως αυτές του Καϊρου και του Ρίο ντε Τζανέιρο, άθλιες εργατικές συνοικίες απομεινάρια του περασμένου αιώνα με εφιαλτικές πολυκατοικίες-κουτιά που θα καταρρέουν στο παραμικρό κούνημα του Εγκέλαδου, όπως στην Κωνσταντινούπολη. Εφιαλτικές αλλά με δορυφορικό “πιάτο” σε κάθε μπαλκόνι, δίπλα στο απλωμένο σώβρακο και στη σκουπιδοσακούλα-σκιάχτρο για να διώχνει τα περιστέρια. Οι γειτονιές θα σβήσουν και τη θέση τους θα πάρουν τα “σινεπλέξ” και τα πολυκαταστήματα των 7.000 τετραγωνικών και των 2.000 θέσεων πάρκινγκ. Τα όρια των πόλεων θα συνεχίσουν να επεκτείνονται όσο και οι ανάγκες του πλήθους. Απεριόριστα. Ο πολεοδομικός ιστός θα εξακολουθήσει να “καταπίνει” εξοχικές συνοικίες, χωράφια, λόφους, δάση, γειτονικές κωμοπόλεις, ακτές, παραλίες, τα πάντα. Κανένας σχεδιασμός και κανένα πρόγραμμα δε θα καταφέρει να ανακόψει αυτή την εξάπλωση, καθώς θα προσκρούει στην ανάγκη του ανθρώπου για κατοικία και δουλειά όπου και όπως μπορεί. Μέχρι που όλες οι κοντινές πόλεις και οι οικισμοί θα συνδεθούν μεταξύ τους σε μια αδιάσπαστη οικοδομική ενότητα, μια “Mεγαπόλη”, χωρίς κεντρικό άξονα, που θα εξαπλώνεται διαρκώς και θα κατακερματίζει το φυσικό περιβάλλον ή θα το μετατρέπει σε σκουπιδότοπο ή έστω ΧΥΤΑ.

Την ίδια στιγμή οι πλούσιοι θα συνεχίσουν να μετακινούνται προς τα προάστια και να δημιουργούν νέες πόλεις-δορυφόρους για να στεγάσουν τις επιχειρήσεις τους. Οι νεόπτωχοι, οι μετανάστες δεύτερης γενιάς και οι μοναχικοί καταλαμβάνουν το κέντρο των παλαιών πόλεων. Οι πιο φτωχοί, ντόπιοι και ξένοι, θα κατοικούν στις συνοικίες-γκέτο κοντά στις εισόδους / εξόδους των πόλεων εκεί όπου θα καταφθάνουν διαρκώς και νέα κύματα μεταναστών. Αυτές οι τρεις ενότητες της πόλης θα ξεχωρίζουν όλο και πιο πολύ μεταξύ τους κοινωνικά και πολεοδομικά. Οι πιο απαισιόδοξοι υποστηρίζουν μάλιστα ότι πολύ σύντομα θα δούμε ξανά τείχη και ηλεκτροφόρους φράχτες που μπροστά τους το τείχος του Βερολίνου –συμπληρώθηκαν προχθές 15 χρόνια από την πτώση του- θα έμοιαζε με μάντρα δημοτικού σχολείου. Τα οικονομικά και εμπορικά κέντρα θα αποτελούν απαγορευμένες ζώνες για τους πολίτες Β’ κατηγορίας. Το ίδιο και οι περιοχές κατοικίας της ανώτερης τάξης. Το ίδιο απαγορευμένη θα είναι και η πρόσβαση στις συνοικίες-γκέτο ακόμη και την ημέρα. Οι πόλεις παρά να την απίστευτη ανάπτυξη και εξάπλωσή τους θα γίνουν ευάλωτες σε κάθε είδους χτύπημα.

Αυτό είναι το “μαύρο” σενάριο.

Ενα άλλο σενάριο μιλάει για τη σταδιακή εγκατάλειψη της πόλης, όχι όμως και την καταστροφή ή τη μετάλλαξή της σε εφιαλτικό σκηνικό όμοιο με αυτό της “Απόδρασης από τη Νέα Υόρκη” ή του “Dark City”. Θα αρχίσει δηλαδή να συμβαίνει αυτό που είχε προβλέψει από το 1980 ο Alvin Toffler στο βιβλίο του "Το Τρίτο Κύμα": έναν κόσμο όπου η επιχειρηματική δραστηριότητα και οι άνθρωποι θα έχουν μεταναστεύσει σε μικρές αγροτικές κοινότητες στην ύπαιθρο. Το χτύπημα στους “δίδυμους πύργους” πριν από 3 χρόνια και το κύμα ανασφάλειας που ήλθε να αντικαταστήσει την αίσθηση προστασίας και ελευθερίας επιλογών που μέχρι τότε έδινε η πόλη-κέντρο-του-κόσμου, ενέτεινε αυτή την τάση φυγής από τις πόλεις. Αλλά δε θα είναι μόνο αυτό το τραγικό γεγονός και άλλα παρόμοια που θα μας κάνουν να φύγουμε από τα μεγάλα αστικά κέντρα. Πάνω από όλα είναι το ότι σήμερα και πολύ περισσότερο αύριο, θα μπορούμε να το κάνουμε χάρη στις νέες τεχνολογίες, τη δυνατότητα τηλεεργασίας αλλά και διεκπεραίωσης των υποθέσεών μας μέσω υπολογιστών και τηλεφώνων. Πράγμα που σταδιακά θα μας απελευθερώσει από την ανάγκη να βρισκόμαστε στο “κέντρο”, αφού αυτό θα είναι στην οθόνη μας, δηλαδή παντού ανεξάρτητα από το πού ζούμε. Οι κοινωνικές και επικοινωνιακές λειτουργίες της πόλης μεταφέρονται στις εικονικές πολιτείες, στα sim-cities. Οι ιστορικές πόλεις θα μετατραπούν σε μουσεία ή πολιτιστικά, εκπαιδευτικά, συνεδριακά, τουριστικά κέντρα και σε προσωρινούς τόπους κατοικίας για διπλωμάτες, επιχειρηματίες, στρατιωτικούς, φοιτητές, εκπαιδευτικούς και άλλους εξ ανάγκης νομάδες (βλ. προηγούμενο τεύχος). Πόλεις με μικρότερη ιστορική αξία θα συρρικνωθούν και άλλες θα αποτελέσουν προσωρινά μεταναστευτικά κέντρα, κάτι σαν σταθμοί μετεπιβίβασης πληθυσμών από μια χώρα ή μια περιοχή σε άλλη. Οι πόλεις παύουν να έχουν τα χαρακτηριστικά και τη λειτουργία του άστεως και αποκτούν νέες εξειδικευμένες λειτουργίες: πόλεις-πανεπιστήμια, πόλεις-γκέτο, πόλεις-μουσεία, πόλεις-θρησκευτικά κέντρα. Κάτι σαν την Οξφόρδη, το Βατικανό, την Ιερουσαλήμ. Οι απαισιόδοξοι δε βλέπουν με καλό μάτι ένα τέτοιο σενάριο, το οποίο το θεωρούν εξίσου εφιαλτικό με εκείνο της “Mεγάπολης” και πάντως ανησυχητικά συντηρητικό, κάτι σαν μια παραλλαγή του “Σκοτεινού Χωριού” που είδαμε πρόσφατα στους κινηματογράφους σε μια πιο τεχνολογική εκδοχή. Ενα σενάριο που ευνοεί τους προνομιούχους αυτού του κόσμου χωρίς να λύνει το πρόβλημα επιβίωσης του μεγαλύτερου τμήματος του πληθυσμού.

Οι αισιόδοξοι υποστηρίζουν αντίθετα ότι αυτή η διαδικασία θα φέρει την αναγέννηση των πόλεων και αναφέρουν ως παράδειγμα τις πρώην βιομηχανικές συνοικίες όπου εδώ και λίγα χρόνια ξεκίνησε να στήνεται ένα σκηνικό με χώρους τέχνης, ακριβά φαγάδικα, trendy clubs και χλιδάτα loft-διαμερίσματα, τα παλιά λιμάνια γίνονται πολιτιστικά κέντρα και τα ντοκ κατοικίες για γιάπηδες, τα Grand Cherokee παρκάρουν εκεί όπου πριν λίγα χρόνια έδεναν οι μαούνες. Οι πόλεις γίνονται “μαγικές εικόνες” όπου τίποτα πια δεν είναι προφανές ή αυτονόητο πέραν του ότι αποτελούν το μοναδικό τόπο επιβίωσης αφού είναι αδύνατον πλέον να εννοήσουμε τον εαυτό μας έξω από αυτό το τεχνητό περιβάλλον. Ισως μάλιστα έτσι να αφήσουμε και τη φύση στην ησυχία της αποκαθιστώντας την από καιρό χαμένη ισορροπία της.

Με το έναν ή τον άλλο τρόπο, ως “Mεγαπόλεις” ή ως εικονικές πολιτείες, οι πόλεις θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται. Το μεγάλο στοίχημα του 21ου αιώνα είναι να διατηρήσουν το βασικό τους χαρακτηριστικό που είναι η προσφορά επιλογών. Για να συμβεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να βρεθεί ο τρόπος ώστε, όπως υποστηρίζει ο αρχιτέκτονας Παύλος Λέφας, «ο ίδιος ο άνθρωπος να έχει τη δυνατότητα να θέτει τα όρια πλέον εσωτερικά της πόλης του».

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Οι Σαϊτάρχες, ο Γαβράς και τα ανεβαστήρια

Ενας ελαφρύς κυματισμός παρατηρήθηκε στον απέραντο βάλτο της ελληνικής "ενημέρωσης" με την "γκάφα" της "είδησης" για το "θάνατο" του Κώστα Γαβρά, στις 30 Αυγούστου.
Η ιστορία λίγο πολύ γνωστή. Ενας ιταλός δάσκαλος-δημοσιογράφος υποδυόμενος  στο Twitter την ελληνίδα υπουργό Πολιτισμού "ανακοινώνει" το θάνατο του σκηνοθέτη. Μεγάλα ξένα Μέσα και σχεδόν ΟΛΑ τα ελληνικά αναμεταδίδουν το ψεύτικο tweet και θρηνούν για τον "μακαρίτη". Η απάτη αποκαλύπτεται σχεδόν αμέσως από ένα αμερικανικό site και σχεδόν ταυτόχρονα από την ΕΡΤ δημοσιογράφοι της οποίας επικοινωνούν με το Γαβρά. Την ίδια στιγμή τα όρνεα των ιδιωτικών τηλεοράσεων εξαπολύουν επιθέσεις κατά της υπουργού Πολιτισμού καλώντας την να παραιτηθεί.
Το θέμα παίρνει διαστάσεις καθώς οι χρήστες των κοινωνικών δικτύων κονιορτοποιούν για μία ακόμη φορά την ούτως ή άλλως μηδαμινή αξιοπιστία των ελληνικών ΜΜΕ και των "λειτουργών" τους.
Κάποιοι, οι πιο ρομαντικοί, απαιτούν μ…

Ολα τα Μνημόνια σε πίνακες

Της Ελενας Κάππα


Σήμερα η εφημερίδα Αυγή δημοσιεύει έναν συγκριτικό πίνακα των τριών Μνημονίων, ο οποίος ενόψει της προεκλογικής περιόδου είναι βέβαιο ότι θα αποβεί εξαιρετικά χρήσιμος. Ο πίνακας περιλαμβάνει το συνολικό ύψος των πρόσθετων μέτρων κατά τη διάρκεια της συμφωνηθείσας περιόδου, το ύψος των μέτρων κατανεμημένο σε ετήσια βάση, το ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων, τη προσαρμογή του ετήσιου κόστους των μέτρων λόγω ελάφρυνσης των πρωτογενών πλεονασμάτων, την εξοικονόμηση του κόστους λόγω και αναδιάρθρωσης  χρέους την τριετία 2016-2018 και τέλος τη προσαρμογή του ετήσιου κόστους λόγω και αναδιάρθρωσης του χρέους. Μνημόνιο 1 Το συνολικό ύψος των πρόσθετων μέτρων στη διάρκεια 2,4 ετών (2010-2012) ανήλθε σε 40,6 δις ενώ το ύψος των μέτρων σε ετήσια βάση έφτασε τα 16,9 δις. Κατά τη διάρκεια του πρώτου μνημονίου δεν υπήρξε συμφωνία σε σχέση με τα πρωτογενή πλεονάσματα που θα έπρεπε να πετύχει η ελληνική κυβέρνηση, ούτε κάποια δέσμευση για αναδιάρθρωση χρέους. Μνημόνιο 2 Κατά το δεύ…

Ω! Τα Ωραία Μικρά Μαγαζιά του 3%

Ω! Οι ωραίες μέρες!
Νοσταλγώ τις ένδοξες στιγμές μας στην Αριστερά του ’80 και του ’90 και του 2000 και του 2007…
Μικρά μαγαζιά, γωνία. Σπίτια του λαού. Ωραία κυλικεία με εξαιρετικούς καφέδες το πρωί.
Ωραίες μέρες…
Στα Ντα Κάπο και στα Φίλια, θέσεις τιμητικές μαζί με καλλιτέχνες και ωραία κορίτσια και αγόρια. Σεβασμός για την εργατική τραγιάσκα που είχαμε από καιρό πάψει να φοράμε αλλά ειχε μείνει η γραμμή στο μέτωπο. Ηθική. Συνέπεια. Καθαρότητα. Αγαπητοί σε όλους. Ευχάριστοι.
Αποδεκτοι όσο δεν διεκδικούσαμε κάτι παραπάνω. Την εξουσία κυρίως… «Αυτά δεν είναι δουλειές για εσάς. Θα σας φθείρουν! Αφήστε τις για εμάς τους λερωμένους…» μας έλεγαν οι πράσινοι και γαλάζιοι φίλοι μας. Και τα κορίτσια το ίδιο μας έλεγαν.
Εκεί στο 3 με 8% ήμασταν μια χαρά όλοι. Κι εμείς και οι άλλοι. Ασφαλείς μέσα στις αναζητήσεις μας. Χωρίς να το πιέζουμε κιόλας.
Και χρήσιμοι! Πολύ χρήσιμοι για πολλούς λόγους. Κυρίως για άλλοθι βέβαια αλλά και λόγω παιδείας. Ως δημοσιογράφοι. Ως Σύμβουλοι. Ως Ρήτορες.
Τι έλεγα;
Α! Ναι…