Εγώ, Ρομπότ. Εσύ, Ρομπότ. Αυτός, Ρομπότ. Εμείς, Ρομπότ. Εσείς, Ρομπότ. Αυτοί…; (minima 004)

«Αν ο υπολογιστής μπορεί να κάνει τις τέσσερις πράξεις και μπορεί να ξεχωρίσει το μηδέν από το ένα, τότε είναι ικανός να κάνει τα πάντα. Mπορείτε να πάρετε μια σειρά ασυνείδητων λειτουργιών και να χτίσετε δομές... Mπορείτε να φτιάξετε ολόκληρο μυαλό... Μπορείτε να κάνετε τις ιδέες να σκέπτονται τον εαυτό τους».

Alan Turing

Είναι εδώ. Είναι παντού. Πάντοτε ήσαν εδώ. Ο άνθρωπος από τότε που, άνω θρώσκων, πάτησε στα δύο του πόδια δύο πράγματα είχε ανάγκη: σκλάβους για να του κάνουν τις δύσκολες δουλειές και να νιώθει το αφεντικό του πλανήτη -διότι τι σόι αφεντικό είσαι αν δεν έχεις υφισταμένους;- και θεούς για να φοβούνται οι σκλάβοι και να προσεύχεται ο ίδιος. Τους δεύτερους τους δημιούργησε εύκολα. Δε χρειαζόταν εργαλεία, η φαντασία του και η Φύση αρκούσαν.

Το να βρει κορόιδα ήταν κομμάτι πιο δύσκολο. Στην αρχή εξημέρωσε κακήν κακώς τα ζώα κι όταν αυτό δεν του ήταν πια αρκετό, υποδούλωσε τους συνανθρώπους του. Βολεύτηκε. Για χιλιάδες χρόνια. Πρώτα οι δούλοι, ύστερα οι δουλοπάροικοι, οι κολίγοι, μετά οι εργάτες (ρομπότ στα τσέχικα). Ολοι αυτοί έκαναν μια χαρά τη δουλειά τους, είχαν όμως ένα ελάττωμα: επαναστατούσαν. Κι όταν επαναστατούσαν, έπαιρναν και κανένα κεφάλι ανθρώπινο. Μερικές φορές έπαιρναν και την εξουσία. Για να αποκτήσουν τα δικά τους Ρομπότ. Είδε κι απόειδε ο άνθρωπος και το άλλαξε το σχέδιο. Τέρμα οι σκλάβοι και οι εργάτες. Τα ελεύθερα, καλοπληρωμένα και με extra bonus Ρομπότ ήταν ό,τι έπρεπε. Τέρμα οι φόρμες εργασίας και οι αλυσίδες. Η νέα στολή περιλάμβανε γκρίζο κοστουμάκι ή ταγεράκι, χαρτοφύλακα και hands-free. Μεγάλη βελτίωση. Ούτε επαναστάσεις ούτε αιτήματα ούτε «ψωμιά-παιδείες» και άλλες αηδίες. Το καλύτερο; Τα νέα Ρομπότ είναι και καταναλωτικά. Δίνεις κάτι παραπάνω, αλλά στο φέρνουν πίσω με το παραπάνω (λόγω δανείων). Το καλύτερο δε όλων είναι ότι είναι και επαναφορτιζόμενα. Τέσσερις-πέντε ώρες τηλεόραση ημερησίως και ο εγκέφαλός τους αδειάζει εντελώς –διότι, ως γνωστόν, λειτουργούν καλύτερα με άδειο εγκέφαλο παρά με γεμάτο. Το μόνο τους ελάττωμα είναι πως δεν κάνουν για “κατώτερες” εργασίες καθώς μπορεί να σπάσουν κανένα νύχι ή να τσαλακωθεί το “Αρμάνι” τους. Βρέθηκε και γι’ αυτό λύση. Στην αρχή φέραμε Ρομπότ από την Απω Ανατολή, ενώ, αργότερα η κατάρρευση των “κόκκινων Ρομπότ” τροφοδότησε τις μεγάλες αυτοκρατορίες με νέα γρανάζια για το χωράφι, την οικοδομή, τη φάμπρικα, την κουζίνα ακόμη και το κρεβάτι. Αυτά έχουν και το καλό ότι δέχονται καμιά σφαλιάρα, πού και πού και καμιά σφαίρα στο κεφάλι για εκτόνωση ή για συμμόρφωση και τον υπόλοιπων Ρομπότ. Το ελάττωμά πάλι είναι ότι δεν αδειάζει τόσο όσο θα θέλαμε ο εγκέφαλός τους σε που σημείο μερικά να παίρνουν και υποτροφία για το Πανεπιστήμιο.

Αυτό είναι το κοινό ελάττωμα ΟΛΩΝ των Ρομπότ από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα: Κατά βάθος παραμένουν άνθρωποι. Ο βούρδουλας, το μαστίγιο, το λεπίδι, η κρεμάλα, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και τα γκέτο, οι σφαίρες, το λιντσάρισμα, η ηρωίνη, το κρακ, οι πιστωτικές κάρτες, τα εορτοδάνεια, οι σαπουνόπερες, τα ριάλιτι, τα σκυλάδικα, το “ρομπότ-λάιφ-στάιλ” δεν κατάφεραν να νεκρώσουν εντελώς την ανθρώπινη φύση τους. Τα Ρομπότ εξακολουθούν να κλαίνε, να λυπούνται, να χαίρονται, να ελπίζουν, να σκέφτονται, να αντιδρούν, ακόμη (άκουσον άκουσον) και να φιλοσοφούν, να ονειρεύονται. Κι αυτό είναι bug (=πρόβλημα προγραμματισμού). Η φιλοσοφία είναι περιττή για τα Ρομπότ και χωρίς καμιά πρακτική αξία για την εποχή μας. Τα Ρομπότ δε χρειάζεται να σκέφτονται το «όλον». Η ανάλυση του «μερικού» αρκεί για να φέρει αποτελέσματα. Γι’ αυτό και οι άνθρωποι δεν έπαψαν ποτέ να σχεδιάζουν και να κατασκευάζουν Αυτόματα, μηχανικές κατασκευές που εκτελούν συγκεκριμένες λειτουργίες χωρίς την παρέμβαση του ανθρώπου. Για τον ίδιο λόγο σήμερα τα μεγάλα ερευνητικά κέντρα επενδύουν τεράστια ποσά για να κατασκευάσουν συσκευές με τεχνητή νοημοσύνη. Σε λίγα χρόνια –ελάχιστα καθώς φαίνεται- τα μηχανικά Ρομπότ θα είναι τόσο συνηθισμένα όσο και τα πλυντήρια ρούχων. Ηδη είναι γύρω μας κι ας μην τα παρατηρούμε. Είναι στα φανάρια του δρόμου, στον «εγκέφαλο» του αυτοκινήτου μας, στο πάρκινγκ πίσω από τη ΧΑΝΘ, στο X-box του παιδιού μας, στο φαστφουντάδικο, στο server που φέρνει τα ηλεκτρονικά μας μηνύματα.

Υποτίθεται ότι αυτά τα Ρομπότ δε θα έχουν τα “ελαττώματα” των δούλων. Δε θα έχουν απαιτήσεις, δικαιώματα, συναισθήματα, επιθυμίες, φιλοδοξίες, ελπίδες και όνειρα. Θα ασχολούνται με το μερικό και όχι με το όλον. Δε θα έχουν συνείδηση. Αρα δε θα στραφούν ποτέ εναντίον των αφεντικών τους…

Υποτίθεται!

Διότι αν κάποια στιγμή αποδειχθεί ότι το μυαλό λειτουργεί από το μερικό προς το όλον (επαγωγική λογική) και όχι το αντίστροφο (αναλυτική λογική) τότε την πατήσαμε. Και αν, επίσης, αποδειχθεί ότι ο Καρτέσιος έλεγε μπούρδες όταν υποστήριζε ότι η συνείδηση είναι κάτι ξεχωριστό από το σώμα ενώ στην πραγματικότητα σώμα και μυαλό αποτελούν ένα ενιαίο πληροφοριακό σύστημα, τότε αυτό θα σημαίνει ότι κάποια στιγμή οι μηχανές θα αποκτήσουν συνείδηση. Δηλαδή, δεν θα νικούν απλώς τον Κασπάροφ στο σκάκι, αλλά, αφού τον νικήσουν, θα του κάνουν και τη γνωστή άσεμνη χειρονομία. Και τότε ούτε οι νόμοι της ρομποτικής του Ασίμοφ θα ισχύουν πλέον ούτε και κανένας Will Smith (βλέπε I ROBOT) θα μπορεί να μας σώσει…

Σχόλια